Aldyñğy kökten tüsken dınder İslam dep atala ala ma?

İslam – Allağa (s.ğ.s.) tolyqtai moiynsūnu, bağynu jäne itağat etu degen mağynany bıldıredı. Qūranğa säikes, İslam – adamnyñ özın tek Allağa tapsyruy, Oğan qūlşylyq etuı jäne Oğan ğana ğibadat qyluy degen söz. Täuhidtıñ mänı de osy. Būl mağynada İslam – tek soñğy paiğambar Mūhammedtıñ (s.ğ.s.) äkelgen dını ğana emes, barlyq paiğambarlardyñ jetkızgen senım jüiesı bolyp tabylady. Osy tūrğydan alğanda, adamzatty negızgı iman negızderıne şaqyruda barlyq paiğambarlardyñ mındetı bırdei. Demek, barlyq paiğambarlardyñ alğaşqy şaqyruy – täuhid. Sebebı täuhid – Haq jolyna tüsudıñ bastauy jäne Allağa senudıñ alğaşqy satysy. Alla Tağala ärbır paiğambarğa öz ümmetın täuhidke şaqyrudy bylaişa būiyrğan: «Senen būryn eşbır elşı jıbermedık, oğan: “Menen basqa täñır joq; endeşe Mağan qūlşylyq etıñder” dep uahi etpeiınşe.» (äl-Änbiia, 21/25)

Paiğambarlyq alğaşqy adam ärı alğaşqy paiğambar Adamnan (ğ.s.) bastalyp, Mūhammedpen (s.ğ.s.) aiaqtalğan. Sondyqtan Alla paiğambarlar arqyly ärtürlı uaqytta jıbergen dınnıñ negızı bır, ärı olardyñ barlyğyna «İslam», al oğan senuşılerge «mūsylman» dep at qoiylğan. Qūran Kärım būl turaly anyq aitady: «Alla senderdı ärı būryn, ärı osy Qūranda mūsylman dep atady.» (äl-Haj, 22/78)

«İbrahim – iahudi de, hristian da emes edı; ol tura joldağy haq mūsylman bolatyn.» (Äli İmran, 3/67) aiatynda İbrahim paiğambarğa (ğ.s.) mūsylman degen atau berılgen. Sondai-aq, «Allağa, bızge tüsırılgenge, İbrahimge, İsmailğa, İshaqqa, İaqūpqa jäne ūrpaqtaryna tüsırılgenge, Mūsa men İsağa berılgenge jäne basqa paiğambarlarğa Rabbylary tarapynan berılgenge iman keltırdık. Bız olardyñ arasynda aiyrmaşylyq jasamaimyz, bız de mūsylmandarmyz dep aityñdar.» (äl-Baqara, 2/136) aiatynda da paiğambarlardyñ jetkızgenı negızınde bır, ol – İslam ekenı aitylğan. Alaida qazırgı küiındegı iahudilık pen hristiandyq paiğambarlarğa tüsken qalpynda saqtalmağandyqtan, būl dınderge qazırgı türınde İslam dep aituğa bolmaidy. Negızınde, haq dınnıñ basty qağidalarynda özgerıs joq. Bıraq Ūly Alla (s.ğ.s.) uaqyt öte ğibadat türlerınde jäne amalğa qatysty ükımderde keibır özgerıster engızgen. İahudi men hristiandarğa käpır dep ataluy – olardyñ Alla (s.ğ.s.) tarapynan İslamnyñ soñğy paiğambary Mūhammedke jäne onymen kelgen dınge senbegendıkterıne bailanysty.

Derekköz: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu