Namaz uaqytyAdam balasy ǵashanda bir-birine kömektesuge, qoldauyna muqtaj. Bir iske jetu üshin basqa birenin jærdemine jüginedi, qajeti üshin aqsha nemese zat sūraidy. "Алла разылығы үшін" dep sūraityny da bar.
Paiǵambarymyzdyñ (oǵan Allanyñ salaýaty men sælemi bolsyn): «Алла разылығы үшін (бір зат) сұраған адамға сұрағанын беріңдер» [1], «Сендерге адамдардың ең жаманы кім екенін айтайын ба? Ол Алла разылығы үшін бір нәрсе сұрап келген адамның сұрағанын бермеген адам» [2], «Алла разылығы үшін деп сұраған адам – лағынетке ұшырайды. Алла разылығы үшін сұрап келген адамның қолын қайтарған адам да лағынеттеледі» [3], – degen sözi bul iske tıyym salynǵanyna dälil bolady. Biraq hadistegi üzil-di-kesildi tıyym bul isten aulaq bolu maqsatynda aytylǵan dep tūsindirilgen.
Negizinde, mūsylman adamnyñ mal-düniyesi öz rizalyǵymen berilgen jaǵdaida ǵana basqaǵa halal bolady. Shariat boyynsha, mūsylmannyñ basqa mūsylman bauyrynyñ janyna, mal-mülkine jäne ar-namysyna qol sūǵuǵa bolmaidy.
Alla Taǵala: «Ua, iman keltirgender! Öz aralaryñda mal-mülkteriñdi jalǵan jolmen jemender, biraq özara kelisilgen sauda jolymen ǵana (alyñdar). Öz-özderiñdi öltirmender. Aqyqatynda, Alla senderge raqymdy» [4], – dep buiyrǵan.
Joǵarydaǵy dälilderge süiyenip, ǵalymdar Alla razylyǵy üshin sūraǵan adamnyñ qolyn qaytaru mækruh dep ükim bergen[5]. Al «Fætauaı Hindııa» kitabynda bul mæsilege: «Eger bir adam basqa birueden "Алла разылығы үшін мына жұмысымды істеп бер" dese, shariat boyynsha onyñ talabyn oryndau ekinshi adamǵa mindetti emes. Biraq oryndaǵany abzaly»[6], – degen tųzhyrym jasalǵan.
QMDB Shariat jäne pætua bölіmі
1. Әbu Däuіt, 1672.
2. Tirmizi, «äl-Jamiǵ», 1652; Ahmad, «äl-Musnad», 4/24.
3. Täbarani, «äl-Muǵjäm äl-kæbir», 22/377.
4. «Nisa» süresi, 29-ayat.
5. «Äsna äl-mætalib», 1/408.
6. «Äl-Fætaua äl-Hindiıa», 5/318.
Būl mazmūn jasandy intellekt kömegımen daiyndalyp, redaktor teksergen.