«Ämäntü»-de kezdesetın «Jaqsylyq ta, jamandyq ta Alladan» degen sözdıñ mänı qandai?

«Jaqsylyq ta, jamandyq ta Alladan» deu — būlardyñ jaratuşysy Alla ekenın bıldıru degen söz. Būl tırkes Alladan basqa jaratuşy joq ekenın atap körsetu üşın aitylady. Būl mäselenıñ adamğa qatysty jağy — jaqsylyq pen jamandyqty adamnyñ öz erkımen tañdauynda. Sondyqtan adamdar barlyq jaqsy jäne jaman ısterı üşın jauapty bolady.

«Ämäntü» qağidalarynda aitylğandai, ärbır mūsylman tağdyrğa, jaqsylyq pen jamandyqtyñ Alla tarapynan jaratylatynyna senedı. Sebebı älemdegı barlyq närse Onyñ erkı, tağdyry men qūdıretıne bağynady. Būl älemde Odan basqa şynaiy ielık pen küşke ie, bilık jürgızetın eşbır basqa jaratylys joq. Alaida Alla jaqsylyqqa razy, jamandyqqa razy emes. Jaqsylyqty tañdağan adam syi alady, jamandyqty tañdağan jazağa ūşyraidy. Jamandyqtyñ Alladan boluy — qūldyñ ısınıñ jüzege asuy üşın Allanyñ jaratuy qajet ekenın bıldıredı. Äitpese, Alla qūldarynyñ jaman ıster ısteuıne razy bolmaidy jäne jamandyqty būiyrmaidy.

Ūly Alla (s.t.), absoliuttı türde danalyqpen jäne tärtıppen ıs jasaityn jalğyz jaratuşy. Onyñ jamandyqty jaratuynda da türlı danalyqtar bar. Tırı ölıden, jaqsy jamannan, jaqsylyq jamandyqtan ajyratyluy üşın Alla zattardy qarama-qarsylyğymen bırge jaratqan. Sonymen qatar, adamğa jamandyq pen jaman närselerden qorğanu joldaryn körsetken, jamandyqtan saqtanu küş-quatyn bergen. Būl düniede jamandyq bolmasa, jaqsylyqtyñ mänı bılınbes edı jäne būl dünienıñ synaq mekenı bolu sipaty men danalyğy jüzege aspas edı. Jamandyq — Allanyñ ädıldıgı men danalyğy üşın, ne keiın keletın jaqsylyqqa sebep bolu üşın, ne odan da jaman jamandyqty joiu üşın jaratylğan.

Allanyñ (s.t.) qūdıretımen bolatyn ärbır ıste jeke adamğa da, qoğamğa da türlı paida boluy mümkın. Bız jaqsy nemese jaman dep bağalaityn närselerdıñ nätijesı bız oilağandai bolmauy mümkın. Būl turaly Qūranda bylai delıngen: «Sender ūnatpağan närse sender üşın qaiyrly boluy mümkın. Sondai-aq, jaqsy körgen närse sender üşın jamandyq boluy mümkın. Sender bılmeisıñder, Alla bıledı.» (äl-Baqara, 2/216)

Derekköz: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu