Namaz uaqytyQur'anda imam Mädi jäne onıñ kelui jayında eşteñe aytılmağan. Biraq Äbu Däuit, Termizi, Ibn Mäja, Tabarani, Äbu Yağla, Bäzzaz, Ahmad ibn Hanbal sekildi hadis ğalımdarı ulyq sahabalardan Imam Mädi turalı biraz hadister jetkizgen. Onıñ birinde Imam Mädiniñ esimi aşyq bayandal sa, basqalarında astarlap aytılğan. Ibn Khaldun sekildi keybir ğalımdar ol jayında kelgen hadisterdi älsiz dep sanagan.
Dini derekközderde ol turalı bylaı bayandaladı: «Aqyrzaman jaqındağanda Mekke men Mä dina jerinde imam Mädi payda boladı. Yagni bir halifa qaıtıs bolıp, musulmandar arasında tärtipsizdik boladı. Mä dinalıq bir kisi Mekkege qaşıp şığadı. Mekkeliq bir top adam onı qarsy alyp, özi qalaması da oğan Rükin men Maqam arasında bayğat beredi. Mine, sol kisi imam Mädi boladı.
Ol Paigambarımızdıñ (oğan Allanyñ salauaty men sälemi bolsyn) otbası haziret Äli men Fatima anamızdıñ balası imam Hasannyñ näsilinen (Alla olarga razı bolsyn) boladı. «Mädi» (mä hdi) degen söz «tura jolda jürgen jäne basqalardıñ tura jolmen jüruine sebepşi» degen mağınanı bildir edi.
Imam Mädige qarsy Şam ölkesinen äsker jib eriledi. Mekke men Mä dina arasında olardı jer jütadı. Bul habar dy estigen Şam men Iraq ö lkesiniñ ulyq kisileri kelip, imam Mädige qol tapsıradı.
Keyin ol Quddys meshitine baradı. Sol sä tte Tajal da keledi. Artınan Şam ö lkesiniñ Damask qalasyndağı şy ğys münarasına Isa (oğan Allanyñ sälemi bolsyn) paigambar tüs edi. Ol da Tajalmen soğysuğa keledi. Ekeui birge Tajaldy öltiredi. Sosyn ekeui namaz oqığanda Isa paigambar imam Mädini imamdıqqa şığaradı (Sharh kitab äl-fiqh äl-akbar, 191-192 better).
Imam Mädi adamdar arasında Paigambarımızdıñ (oğan Allanyñ salauaty men sälemi bolsyn) sünnetin jariya etedi. S ö ytip Islam dini jer betine tolyq ornığadı. Imam Mädi jomart kisi boladı. Ol bar mal-düni eni halyqqa taratadı, onı sanamaydı. Ol jeti jyl halifa boladı. Qaıtıs bolğanda musulmandar onıñ janazasyn oqıydy».
Ähli sünnet uäl jamağat ökilderi Imam Mädiniñ şyğuına senedi. Onıñ şyğuın joqqa şığarğan adamdy käpir dep sanamaydı.
Daiyndağan Hasan AMANQUL,
«Munara» gazetі, №22, 2021 jyl
Būl mazmūn jasandy intellekt kömegımen daiyndalyp, redaktor teksergen.