Däret degenımız ne jäne ol qalai alynady?

Däret — keibır ğibadattardy oryndau üşın şyntaqpen qosa qol men qoldy, bettı jäne tobyq süiekterımen qosa aiaqtardy juu jäne basty mäsıh etuden tūratyn erekşe tazalyq türı.

Däretke qatysty Qūran Kärımde: «Ei, iman keltırgender! Namazğa tūrğan kezde jüzderıñdı, şyntaqqa deiın qoldaryñdy juyñdar, bastaryñdy mäsıh etıñder jäne tobyq süiekterımen qosa aiaqtaryñdy juyñdar... Eger su tappasañdar, taza topyraqpen täiämmum etıñder.» (äl-Maida, 5/6) dep būiyrylady. Paiğambarymyz (s.a.s.) därettıñ qalai alynatynyn mūsylmandarğa ıs jüzınde körsetken (İbn Mäja, Taharat, 47 [419]; Märğinani, äl-Hidaia, 1/16), sondai-aq däretsız oqylğan eşbır namazdyñ Alla (s.s.) aldynda qabyl bolmaitynyn da aitqan. (Buhari, Vudu’, 2 [135]; Muslim, Taharat, 2 [225]; İbn Mäja, Taharat, 47 [419])

Därettıñ paryzdary, sünnetterı men ädebıne sai däret alu tärtıbı tömendegıdei:

Niet etılıp, «Bismillah» aitylady. Aldymen qoldar bılezıkke deiın, sausaq aralary da ysqylanyp, üş ret juylady. Däret müşelerınde su tiiuge kedergı zattar bolsa, mümkındıgınşe tazalanady. Sausaqtağy jüzık qozğalady. Oñ qolmen üş ret auyzğa su alyp, auyz şaiylady. Sol siiaqty üş ret mūrynğa su tartylyp, mūryn tazartylady. Sodan keiın bet üş ret juylady. Odan soñ şyntaqpen qosa oñ qol üş ret, sol qol da üş ret juylady. Oñ qol sulap, alaqan jäne sausaqtardyñ ışımen bastyñ törtten bırı nemese tügelı bır ret mäsıh etıledı. Qoldar qaita sulap, bas barmaqpen qūlaqtyñ syrty, sūq sausaqpen nemese şynaşaqpen ışı mäsıh etıledı, sodan keiın ekı qoldyñ syrtymen moiyn mäsıh etıledı. Aldymen oñ, keiın sol aiaq, sausaq ūşynan bastap ökşe men tobyq süiekterı qosa juylady. Sudyñ sausaq aralaryna jetuıne män berıledı. (Buhari, Vudu’, 22-24 [157-159]; Muslim, Taharat, 3-6 [226-227]; Kasani, Beda’i, 1/23-25; İbn Juzei, äl-Kavanin, 19-21)

Derekköz: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu