Däret pen täiämmüm aluğa küşı jetpeitın adam qalai namaz oqidy?

Adamdar tek özderınıñ şamasy keletın närselerge ğana jauapty. Öitkenı dınımız adamğa şamasy kelmeitın jüktı jüktemeidı. Sondyqtan adam nege küşı jetse, sony ısteuge mındettı (äl-Haj, 22/78; äl-Fäth, 48/17). Allah Tağala Qūran Kärımde: «Allah eşkımge şamasy jetetın närseden artyq jük jüktemeidı» (äl-Baqara, 2/286) dep būiyrğan. Būl qağida ğibadattardyñ adamğa paryz boluynda da, olardy oryndauynda da qoldanylady. Mysaly, aqyly joqqa namaz paryz emes. Osyğan säikes, däret aluğa küşı jetpeitın jäne oğan kömektesetın eşkımı joq adam täiämmüm jasap namazdaryn oqidy. Qol-aiağy sau bolsa da, taza su men taza topyraq qoldanuğa şamasy jetpeitın nemese auyr nauqas adam öz betınşe däret alyp, täiämmüm jasai almasa jäne oğan kömektesetın adam tabylmasa, däretsız bolsa da, mümkındıgı bolsa, uaqytty qūrmettep namaz oqityndardyñ qimyldaryn jasaidy, sauyğyp ketken soñ namazdaryn qaita oqidy (Haskäfi, äd-Durrul-muhtar, 2/102). Şafiği mäzhabynda dūrys dep qabyldanğan közqaras osyndai (Näuäui, äl-Mäjmuğ, 11/323). Hanbali mäzhabynda bolsa, būl jağdaida namaz oquğa bolady jäne keiın qaita oqudyñ qajetı joq (İbn Qudama, äl-Muğni, 1/184). Qol-aiağy bolmağandyqtan däret aluğa küşı jetpeitın jäne oğan kömektesetın eşkımı joq adam täiämmüm de jasai almasa, oğan däret pen täiämmüm paryz emes. Özın därettı dep eseptep, qolynan kelgenşe namazdaryn oqidy. Būl namazdardy keiın qaita oquy talap etılmeidı (İbn Nüjäim, äl-Bahr, 2/125; İbn Abidin, Reddul-muhtar, 1/102).

Derekköz: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu