Namaz uaqytySynğan nemese jaraqattanğan müşenı juu jarağa ziian keltırse nemese jaranyñ jazyluyn keşıktıretın bolsa, üstıne tañylğan gips nemese mata tañğyşqa, ne bolmasa bır närsemen bailanğan maqtağa däret nemese ğūsyl kezınde bır ret mäsıh tartylady. Tañğyş üstıne mäsıh tartudyñ şariğattağy zañdylyğy sünnetpen bekıtılgen. Hazıret Äli (r.a.) bylai degen: “Qolymnyñ bıreuı synğan edı. Paiğambardan (s.a.s.) sūradym, ol mağan tañğyştyñ üstıne mäsıh tartudy būiyrdy.” (İbn Mäjä, Taharat, 134 [657] 4)
Denenıñ kez kelgen jerınde synu, şyğu nemese jaraqattan tañğyş bolsa, däret alğanda nemese ğūsyl qūiğanda jarağa ziian keltırmese, būl tañğyş şeşılıp, astyndağy jer juylady jäne jaranyñ üstıne mäsıh tartylady. Bıraq tañğyşty şeşu ziiandy bolsa, tañğyş şeşılmei üstıne mäsıh tartylady.
Tañğyştyñ üstıne bır ret mäsıh tartu jetkılıktı. Osy mäsıh arqyly ol müşe şariğat boiynşa juylğan bolyp esepteledı. Tañğyş däretsız nemese jünıp kezde salynsa da, mäsıh tartuğa kedergı bolmaidy, sondai-aq tañğyş üstıne mäsıh tartudyñ belgılı bır merzımı joq; jara nemese synğan jer jazylğanşa sol tañğyşqa mäsıh tartyla beredı. Eger būl da ziian keltırse, mäsıh tartu da toqtatylady. (Käsäni, Beda’i, 1/13-14)
Mäsıh tartqannan keiın tañğyş auystyrylsa nemese tüsıp qalsa, mäsıh būzylmaidy; qaita tartu da qajet emes. Bıraq jara jazylsa, tañğyş aşylsa da, aşylmasa da, mäsıh būzylady.
Eger tañğyş nemese gips däret nemese ğūsyl müşelerınıñ köp bölıgın japsa, däret alu ornyna täiämmüm jasalady. (İbn Abidin, Reddul-muhtar, 1/102, 260, 280 t.b.) “Eger jünıp bolsañdar, jaqsylap (şomylyp) tazalanyñdar. Eger nauqas nemese saparda bolsañdar nemese därethanadan şyqsañdar nemese äielderge jaqyndağan bolsañdar (jynystyq qatynasqa tüsken bolsañdar), su tappasañdar, taza topyraqqa bet būryp, onymen betterıñdı jäne qoldaryñdy mäsıh tartyñdar.” (äl-Maida, 5/6) aiatynda osyndai jağdailarda täiämmüm jasauğa bolatyny aitylğan.
Derekköz: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu
Būl mazmūn jasandy intellekt kömegımen daiyndalyp, redaktor teksergen.