DOMBYRA TARTUĞA BOLA MA?

Jalpı muzyka – ğalımdardıñ arasında eñ tartıstı mäselelerdiñ biri. Öytkeni muzykany aşıq haram dep kelgen habarlar sahih emes, al ol jayında kelgen sahih hadisterde aşıq haram dep aytılmağan [1] .

Hadisterde Payğambarımızdıñ (oğan Allanıñ salauatı men sälemi bolsyn) duffpen aytılğan änderdi tıñdağanı, Hassan (r.a.) Alla Elşisin däriptep, qorğağan waqıtında onı quptağanı t.b. dindi nasihattau, halıqtı otansüygiştikke, imandılıqqa, birlik pen adamgerşilikke şaqıratın änderge ruqsat ekendigine dälil boladı. Sonday-aq buğan birqatar sahabalar [2] , tabiğinder [3] jäne birneşe ğalımdar [4] ruqsat bergen.

Imam Äbdu äl-Ġani än-Näbulusi äl-Hanafi: «Muzykalyq aspaptar – onıñ körinisi, odan şığatın dıbıs sebep ti haram emes. Öytkeni qustardıñ sayrağanı da äuen. Ğalımdar qustıñ äueni haram emestigine birağızdan kelisken. Eger ol bekershilik, haram närselermen aralassa sol waqıtta tıyım salınadı» [5] , – degen.

Demek d indi nasihattaytın, halıqtı otansüygiştikke, imandılıqqa, birlik pen adamgerşilikke şaqıratın änder men muzykaga ruqsat. Eger muzyka fasıqtyqqa, buzğınşılıqqa, jamanşılıqqa, azğındıqqa, t.s.s. şariatımızda tıyım salınğan isterge alyp barsa tıyım salınadı.

San ğasırdan beri Islam dinin ustanyp kele jatqan qazaq halqınıñ ulttıq aspabı – dombyra arqılı än, terme-tolğau şırqap, tıñdauşını imandılıqqa, izgilikke, adamgerşilikke, Otandı qorğauğa, ata-anamızdı qadirlüge şaqırğan. Sondıqtan dombyranı tartuğa boladı.

QMDB Şariat jäne pätua bölimi

• [1] Äbu Bäkir ibn Arabi Mälikı, «Ähkämu äl-Qur'an», 3/1494.

• [2] Omar ibn Khattab, Hassan bin Säbit, Amr ibn Aas, Abdulla ibn Zubäyr, Bilal t.b.

• [3] Kharija ibn Zäyd, Säyid ibn Musäyib, Ato bin Äbi Rabbah jäne mädinalyq köptegen fiqh ğalımdarı, sonday-aq Äbu Muhammed Ibn Hazm, Äbu Iskhak Äsh-Shiraziy, Abdulğani Än-Näbulisi t.b.

• [4] Äbu Mänsur äl-Bağdadi äl-Shäfiği (429 h.q.), Ibn Abdulbär äl-Qurtubi äl-Mälikı (463 h.q.), sheykh Abdulğani ibn Ismayıl än-Näbulusi äl-Hanafi (1143 h.q.), Äbu äl-Fadl Jağfar ibn säğlab äsh-Shäfiği äl-Ädfäui (748 h.q.), Hafiz Shämsuddin äz-Zähäbi äsh-Shäfiği 748 h.q.), Iz ibn Abdussälam äsh-Shäfiği (660 h.q.), Äbu Bäkir ibn Arabi Mälikı (543 h.q.), Äbu Khamid äl-Ġazali äsh-Shäfiği (555 h.q.), Ibn Hazm äl-Ändalusi (456 h.q.), imam Mukhammad Tahir äl-Maqdisi (507 h.q.).

• Zamanımızdıñ ğalımdarı: Mukhammad Ğazali, Abdusattar Äbu Ğudda, Mahmud Shältut, Yusuf Qardaui t.b.

• [5] «Idakhu äd-dälälati fi simaği äl-äläti», 20-bet.