Namaz uaqytyŞariatymyzda esek etin jeuge tıyım salınğan. Buğan baylanysty köptegen hadister kelgen.
Jäbirden (Allah ol kisiden razı bolsyn) jetken riuaiatta bylaı delinedi: « Хайбарды алған күні Алла елшісі (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын) үй есегінің етін жеуге тыйым салып, жылқы етін жеуге рұқсат етті» [1] . Tağı bir hadis şärifte sahaba Abdulla bin Omar (Allah ol kisiden razı bolsyn): « Пайғамбарымыз (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын) Хайбар күні үй есегінің етін жеуден тыйған еді » [2] , – deidi.
Al esektin sütі – ğulamalardın arasında tartıstı mäsele. Fätxu äl-Qadir attı kitapta zahir riuaiat boıynşa esektin sütі näjis ekeni, sonımen qatar, Ainu äl-Äimmänıñ: «Durısı esektin sütі auır näjis sanaladı. Ötkendigi ol ijmağ [3] boıynşa haram etilgen», – degen sözi keltirilgen [4] .
Demek esektin eti de, sütі de – haram äri näjis. Bulardı jeuge de, işuge de bolmaıdı.
Endi esektin sütimen emdeluge kelsek, Ibn än-Nujaım äl-Hanafi: «Ğalımdarymyz haram närselermen emdelu ükimine qatysty bir şeşimge kelispegen. Alai da «äz-Zahira» kitabında: «Haramnan basqa eş em tabılmasa jäne onıñ quramında şipanıñ barlığı naqty bolsa, onımen emdeluge ruqsat» [5] , – deidi. Al Paığambarymyzdyñ (oğan Allahtyñ salauaty men sälemi bolsyn) «Алла Тағаланың харам еткен нәрселерінде сендерге шипа жоқ» [6] degen hadisi quramında şipa bolmağan närselerdi ğana közdeidi [7] . Eger onıñ quramında şipa barlığı anıqtalsa äri onıñ ornın basatın basqa däri tabılmasa qoldanudıñ zııany joq.
Paığambarymyzdyñ (oğan Allahtyñ salauaty men sälemi bolsyn) «Алла Тағаланың харам еткен нәрселерінде сендерге шипа жоқ» [6] degen hadisi quramında şipa bolmağan närselerdi ğana közdeidi [7].
Sondyqtan ädil äri senimdi musulman däriger aurudıñ jalğız emі – esektin sütіn işu jäne onıñ eş zııany joq degen qorıtındı jasağan jağdaıda äri oğan teñ keletin halal däri tabılmasa, onda onı emdik maqsatta qoldanudıñ oqasy joq.
Bauyrjan Abdualiev,
QMDB Şariat jäne pätua böliminiñ mamany
[1] Buhari №4219. Muslim №1941.
[2] Buhari, №5202.
[3] Bir ğasırda ömir sürgen barlıq ğalımdardıñ bir mäselege qatysty biraūızdan keliskен ükimderi.
[4] Ibn Humäm, Fätxu äl-Qadir, 1/118.
[5] äl-Bahru är-Raiq şarhu kanzu ad-daqaiiq, 1/122.
[6] Buhari riuaiaty.
[7] Raddu äl-Muhtar, 1/365.
Būl mazmūn jasandy intellekt kömegımen daiyndalyp, redaktor teksergen.