Fytyr sadaqasy kımderge berıledı, kımderge berılmeidı?

Fytyr sadaqasy adamnyñ asyrauğa mındettı emes kedei mūsylmandarğa berıledı. Fytyr sadaqasy men oraza fidyesın beru mındettı bolğan adam būl sadaqalardan tıkelei nemese janama türde paida körmeuı tiıs. Zeket üşın de osy ereje qoldanylady. Sondyqtan adam öz zeketın, fytyr sadaqasyn jäne fidyesın özınıñ usûl jäne fürû’yna bere almaidy. (Usûl — adamnyñ anasy, äkesı, atasy men äjesı; fürû — balalary, nemerelerı jäne olardyñ balalary.) Sondai-aq, erlı-zaiyptylar bır-bırıne zeket, fytyr sadaqasy jäne fidye bere almaidy.

Hanafilerge säikes tömende atalğandarğa fytyr sadaqasy berılmeidı:

a) Ana, äke, äje jäne atalarğa, b) Ūl, ūldyñ balalary, qyz, qyzdyñ balalary jäne solardan tuğan balalarğa, v) Jūbaiyna, g) Baiğa, iağni negızgı qajettılıkterınen tys nisap mölşerındegı mal-mülıkke ie adamğa, d) Äkesı bai bolğan, baliğatqa tolmağan balağa (Merğinani, äl-Hidaia, 1/111-112)

e) Şafiğiler men İmam Äbu İusuftyñ pıkırınşe, fytyr sadaqasy mūsylman emes adamğa da berılmeidı. (Mäuärdi, äl-Haui, 3/387; 10/519; Merğinani, äl-Hidaia, 1/111)

Joğaryda atalğandardan basqa ağa-ınıler, äpke-qaryndastar, nağaşy, köke, täteler jäne olardyñ balalary, kelın, küieu bala, qaiyn ata men qaiyn ene siiaqty tuystar bai bolmasa, olarğa zeket, fytyr sadaqasy jäne fidye beruge bolady. (Zeiläi, Täbiin, 1/301)

Derekköz: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu