Namaz uaqytyĞibadat; «bağynu, moiynsūnu, qūlşylyq etu, kışıpeiıldılık tanytu, täñır tūtu» degen mağynalardy bıldıredı. Dıni termin retınde; «ıs-äreket pen nietke bailanysty jasalğanda sauap bolatyn jäne Allağa ūlyqtau men jaqyndaudy bıldıretın sanaly bağynu» degendı bıldıredı. Allağa ğibadat etu — bağynudyñ jäne qūrmet körsetudıñ eñ joğary därejesı. Qūranda adamdardyñ Allağa ğibadat etu üşın jaratylğany (Zariiat, 51/56), barlyq paiğambarlardyñ adamdardy Allağa ğibadat etuge şaqyrğany (äl-Baqara, 2/83) aitylğan.
Qūranda ğibadat ūğymy; tauhid (än-Nisa, 4/36), bağynu (äl-Baqara, 2/172), dūğa (äl-Mü’min, 40/60), moiynsūnu (äl-Fatiha, 1/5), iman men ızgı amal (än-Nisa, 4/172-173), Allany därıpteu men säjde etu (äl-A’raf, 7/206), Allany tanu jäne bılu (äz-Zariiat, 51/56) siiaqty mağynalarda qoldanylğan. Osy mağynalarğa süiene otyryp, ğibadat keñ mağynasynda İslamnyñ būiryqtary men tyiymdaryn oryndaudy jäne Allanyñ şekaralaryn saqtaudy bıldıredı.
Bır ärekettıñ ğibadat boluy üşın adamda iman, niet jäne yqylas boluy kerek. Ğibadat Allanyñ razylyğy üşın jäne İslamğa sai jasaluy tiıs.
Is jüzınde keñ mağynada ğibadattar tört türge bölınedı:
İman, yqylas, niet, oi jügırtu, tanym, sabyr, taqua siiaqty jürekpen jasalatyn ğibadattar.
Namaz, oraza, tılmen zıkır jäne dūğa, ata-anağa jaqsylyq jasau, adamdarğa jaqsy qarym-qatynas jäne tuystyq qatynasty saqtau siiaqty denemen jasalatyn ğibadattar.
Zeket, sadaqa, tuystarğa jäne kedeilerge kömek, Alla jolynda mal-mülık jūmsau siiaqty mal-mülıkpen jasalatyn ğibadattar.
Qajylyqqa baru, jihad etu siiaqty ärı mal-mülıkpen, ärı denemen jasalatyn ğibadattar.
Derekköz: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu
Būl mazmūn jasandy intellekt kömegımen daiyndalyp, redaktor teksergen.