GIPNOZ JASAUDY ŞARİĞAT QOLDAY MA?

Gipnoz (lat. «hypnos» – uyqy) – jasandı jolmen keltiretin uyqyğa uqsas küy (Jantanu ataularynyñ tüsindirme sözdigi, 384-bet). Gipnoz gipnozdaushynyñ arnayı äser etuiniñ nätijesinde nemese maqsattı türde özin-özi ilandyru dan payda boladı. Bul täsil erik bildiru bostandığın şektep, bireudiñ erkine bağınudı küşeytedi.

Degenmen gipnozdıñ täjiribesi bir adamnan ekinşisine aytarlyqtay özgeşe boluı mümkin. Şın mäñinde onıñ jumıs isteui üşin adam öz erkimen osy process ten ötu di qalauy, sonday-aq gipnozğa qabilettiliktiñ belgili bir därejesine ie boluı kerek.

Dästürli gipnoz arqyly büginde köptegen aurular men auırtpalyqtardan aryluğa qol jetkizilude, atap aytqanda:

• Qaterli isikten tuındaytyn aurulardy basuğa, sonday-aq bas auruy men buın syrqırauın azaytuı;

• Sozylmaly auruy bar nauqastardy emdeuge nemese xirurgiya nemese bosanu siyaqtı medicinalyq räsimderden tuındağan auırsynu men uayımdardy jeñildetu;

• Spirttik işimdik nemese našaqorlıq sekildi jaman ädetterge täueldi boludan qutylu;

• Jöteldi emdeu;

• Uyqysyzdyq, eriksiz zär şığaru sekildi densawlıqqa zıyan keltiretin jağdaylardan arylu.

Sonymen qatar gipnoz awırlıq küşi joq küntelikti qiındyqtarda qoldanylady. Mäselen, onı qoldanu jeke tulğaaralıq jäne tulğaaralıq qarym-qatynas dağdyların damytu (mısalı, talap qoyu), stress därejesin tömendetu jäne relaksaciya, sahna qorqynyşımen küresu, artyq salmaqtan arylu nemese temeki şeguden bas tartu bolyp tabılady.

İslam dininde säuegeylik, siqyrşılıq, köz baylawşılıq sekildi şariğatqa qayşı keletin is-ärekettermen nemese alayaqtıq maqsatında gipnoz jasa uğa tıyım salınadı.

«(Ua, Muhammed!) ayt: «Külli aspan älemindegi häm zerdegi birde-bir jan ğayıptı bilmeydi. Ğayıptı bir Alla ğana biledi» , – delingen («Näm l» süresi, 65-ayat).

Abdulla ibn Abbastan (Alla oğan razı bolsyn) riwayat etilgen hadiste Alla elşisi (oğan Allanıñ sala uaty men sälemi bolsyn): «Birdeñe suraytyn bolsañ, onı Alladan sura! Bireuden järdem tileytin bolsañ, onı Alladan tile!», – degen (Termizi).

Sonday-aq Äbu Sağid äl-Hudriden (Alla oğan razı bolsyn) riwayat etilgen hadiste: «Özine de, özgege de zıyan tigizuge bolmaydı», – delingen (İbn Mäja).

Degenmen qaşanda käsibi däriger qoldanğan gipnozdıñ adamlarga paydasyn tigizetinin, al alayaqtar üyrengen gipnozdıñ qylmys älemine qyzmet etui mümkin ekenin jadymyzda saqtanımız durys.

Hasan AMANQUL,

« Munara » gazet i , №9 , 2023 jyl