ISLAMDA KREMATSIYA HUKMI

Krematsiya (lat. cremare – "janǵyzu, janǵyzu") – marqúm bolǵan adamnıń denesin ótpen janǵyzu ádisi. Bul ádis alǵash kezeńde keń taralǵan, neolit pen qola dәuirlerinde (b. z. d. III-II mıńjıldyqtar). Ertegi grekter men rimdikter krematsiyanı keńinen paydalandy. Yaponiya, Hindistan jáne basqa Ońtústik-Shyǵys Aziya elderinde krematsiya erte zamannan beri bar. Krematsiya buddizm dini rásimderimen baylanysty. Evropada krematsiya shamanistik, yaǵni "kápir" halyqtardyń dástúri dep shírkeu taraǵan.

Hristian dіні krematsiyanı "qayta tirilu" men "o dunielik ómir" turaly biblikalyq úgitke qayshy dep esepteydi.

Evropada deneni ótpen janǵyzu XIX ǵasyrdyń ekinshi jarтыsynda ǵana qayta tarala bastady. Arnaıı krematoriyler salyndy (alǵash 1876 jılı Milan qalasynda). Evropada krematsiyadan qalǵan kúldi arnaıı urnaǵa salyp, jerleidi nemese saqtap qoyady.

Marqúmnıń denesin arnayı peşke salyp janǵyzu men kúldi jerleu – kóp halyqtarǵa tán "ótpen jerleu" ádisi, sonymen birge ertegi slavyandarda da bolǵan. Islam shariǵaty boyınsha, musulman adamnyń denesin krematsiya etuge bolmaıdy. Bul adamnyń qasiettiligin qadirleuge qayshy. Qur'anda Allah adam balasyn basqa barlıq jandarǵa qaraǵanda arтық qoyǵany aytylǵan.

وَلَقَدْ كَرَّمْنَا بَنِي آدَمَ وَحَمَلْنَاهُمْ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَرَزَقْنَاهُمْ مِنَ الطَّيِّبَاتِ وَفَضَّلْنَاهُمْ عَلَى كَثِيرٍ مِمَّنْ خَلَقْنَا تَفْضِيلا

«Biz Adam balasyn ardaqtap, olardy qurlyq pen tenizde kóterip júregiz, jaqsy nárselermen rizyqlandırdyq, jáne olardy kóp jandarǵa qaraǵanda üstem ettik» [2].

Paiǵambar (оǵan Allahtyń sálami men berekesi bolsın) ótpen jazalawǵa tıyım salǵan. Basqa bir hadiste: «Marqúmnıń suyegin sındyru – tiriniń suyegin sındyrǵanmen birdeı» [3]. Yaǵni adam tiri bolsa da, marqúm bolsa da, qadirleuge layyq.

Qur'anda jerleu tártibi Habil men Qabil turaly oqiǵada kórsetilgen. Shariǵat boyınsha, marqúmnıń denesin jerleu kerek. Marqúmny ótpen janǵyzu – dіnimizdiń qaǵidalaryna qayshy.

Shariǵat jáne fetwa bólimi QMDB

• <p>[1] «Janaza men jerleu rásimi», 114-bet, Astana 2018</p>

• <p>[2] Sura «Al-Isra», 70-aýat</p>

• <p>[3] Ibn Madja rivayet etken</p>