Jamağatpen namazda qamat aitylyp jatqanda qaşan tūru kerek?

Jamağatpen oqylatyn namazda jamağattyñ namaz üşın qaşan tūratyny namazdyñ özıne emes, onyñ ädebı men mūstahaptaryna qatysty mäsele.

İmam Ağzamnyñ pıkırınşe, jamağatpen namaz oqu üşın «Qad qamati-s-salat», iağni «namaz bastaldy» delıngen sätte imamnyñ namazğa bastauy – namaz ädebınen sanalady. İmam būl äreketımen azanşynyñ sözın rastaidy. Būl ıjtihadqa säikes, imam men jamağat osy söz aitylmai tūryp sapqa tūruy tiıs bolady. (äl-Fätäuä äl-Hindiia, 1/57) Alaida namazğa qamat aiaqtalğannan keiın bastau da eşbır sökettık emes. Tıptı İmam Äbu İusuf pen basqa da köptegen mūjtahidterdıñ pıkırınşe, dūrys bolğany – osy. (Aliiiul-Qari, Fäthu babi-l-inaiä, 1/230; İbn Abidin, Reddu-l-muhtar, 1/479)

Hanafi mäzhabyndağy basqa bır közqaras boiynşa, azanşy «qūtyluğa asyğyñdar» degen mağynadağy «haiia alä-l-fälah» sözın aitqanda imam men jamağat tūrady (İbn Nujaim, äl-Bahr, 1/321), imam namazğa bastaidy, jamağat oğan ılesedı.

Şafiği mäzhabyna säikes, qamat aiaqtalğannan keiın namaz üşın tūru mūstahap. (Näuäui, äl-Mäjmuğ, 3/252-253) İmam tūrmai nemese älı kelmei jatyp, jamağat namaz üşın tūruy dūrys emes.

Qamat kezınde qaşan tūru kerek ekendıgı – ğibadattyñ özıne emes, ädebıne qatysty bolğandyqtan, meşıttıñ ülkendıgıne, sapqa tūruğa jäne namazdy imammen bırge bastauğa qarai oilastyryluy tiıs. Ädettegı kölemdegı meşıtterde imamnyñ mihrabqa qarai jürgenı körıngende tūru dūrysyraq. Sebebı Rasul-Äkram (s.a.s.): «Namaz üşın qamat aitylğanda menı körmei tūryp tūrmañdar» (Buhari, Azan, 22 [637]; Muslim, Mäsäjid, 156 [604]) degen. Osyğan säikes, adam imamnan tym artta qalmaityndai jäne imammen bırge namazdy bastaityndai daiyn bolatyndai uaqyt būryn ornynan tūruy kerek. (qarañyz: Zuhaili, äl-Fiqhu-l-İslami, 1/719)

Derekköz: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu