Janaza qalai kebındeledı? Janaza kebındelmei kiımımen jerlene ala ma?

Janazany juğannan keiın, arnaiy daiyndalğan matalarmen orap jabuğa kebındeu (täkfin) dep atalady. Janazany kebındeu – mūsylmandarğa ūjymdyq paryz (farzy kifaia) bolyp tabylady. Kebındeu – artynda qalğandardyñ qaitys bolğan mūsylmanğa janaza namazymen bırge oryndaityn soñğy mındetterınıñ bırı. Rasulullah (s.a.s.) bylai degen: «Senderden bıreuıñ (qaitys bolğan) dın bauyrynyñ janazasyn äzırleudı jäne kebındeudı moinyna alsa, būl ıstı jaqsylap atqarsyn» (Müslim, Janaiyz, 49 [943]; İbn Mäja, Janaiyz, 12 [1474]).

Kebındeu er adamdar üşın köilek, izar jäne lifafa dep atalatyn üş bölek matamen; äielder üşın būlarğa qosa bas oramal men keude japqyşy qosylyp, bes bölek matamen jasalady.

Kebınge jetkılıktı mata tabylmağan jağdaida, er adamdar üşın izar men lifafa bolyp ekı bölek mata; äielder üşın būlarğa bas oramal qosylyp, üş bölek mata jetkılıktı bolady. Būlar da tabylmasa, denenıñ barlyğyn jabatyn bır mata jetkılıktı. (Müslim, Janaiyz, 44 [940]) Būl jağdaida er men äieldıñ kebındeuınde aiyrmaşylyq joq.

Kebınnıñ bır bölıgı bolyp sanalatyn köilek – janazany moinynan aiağyna deiın; «izar» – basynan aiağyna deiın jabatyn ekı mata. «Lifafa» – basynan aiağyna deiın jabatyn mata bolyp, kebınnıñ eñ üstıne jabylady jäne aiaq pen bas jağynan bailau üşın säl ūzyndau bolady.

Kebınnıñ aq tüstı maqta matadan boluy abzal. Paiğambarymyz (s.a.s.): «Ölılerıñdı aq kebınmen kebındeñder» (İbn Mäja, Janaiyz, 12 [1472]) dep būiyrğan.

İslamğa säikes, ölı kebındelmei üstındegı kiımımen jerlenbeidı. Bıraq Alla jolynda soğysyp şeiıt bolğan adam būdan tys. Düniede de, aqyrette de şeiıt sanalatyndar kebındelmeidı, janaza namazy oqylğannan keiın qanğa boialğan kiımımen jerlenedı, öitkenı olardyñ kebını – üstındegı kiımı.

Derekköz: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu