Jasalğan qaiyr nemese oqylğan Qūrannyñ sauaby qaitys bolğan adamğa bağyştaluy mümkın be?

Jasalğan ğibadat pen qaiyrdyñ sauabyn basqa adamğa bağyştau rūqsat etıledı. Adam özı oqyğan Qūran Kärımnıñ, jasağan hatymynyñ jäne ıstegen qaiyrynyñ sauabyn basqağa bağyştai alady. Sauaby bağyştalğan adam tırı bolsyn, qaitys bolsyn, oğan paidasy tiedı dep ümıt etıledı. Sebebı Paiğambarymyz (s.a.s.) janazağa Fatiha süresın oqyğany jäne oqudy ūsynğany (İbn Mäjä, Janaza, 22 [1495, 1496]), sondai-aq Abdulla ibn Omardyñ (r.a.) qaitys bolğandardyñ ruhyna Baqara süresınen oqu jaqsy dep sanağany riuaiat etıledı (Bäihaqi, äs-Sünänül-kubra, 4/93 [7068]). Basqa adam bağyştağan sauappen adamnyñ özı oryndauy tiıs ğibadat qaryzdary ötelmese de, būl qaiyr men sauaptarynyñ köbeiuıne jäne därejesınıñ joğarylauyna sebep boluy mümkın.

Bäni Sälämä taipasynan bır adam ata-anasy qaitys bolğan soñ, olarğa jaqsylyq jasai ala ma dep sūrağanda, Paiğambarymyz (s.a.s.): «İä, olarğa raqym tıleu, olar üşın istiğfar etu, ösietterın oryndau, tuystarymen qarym-qatynasty üzbei, mındetın atqaru, dostaryna qūrmet körsetıp, syi jasau» (Äbu Däuıt, Ädep, 128 [5142]; İbn Mäjä, Ädep, 2 [3664]) dep jauap bergen.

Anasynan kenet aiyrylyp, eger söilei alğanda sadaqa berudı ösiet eter edı dep oilağan sahaba anasynyñ atynan sadaqa berse, sauaby jetedı me dep sūrağanda: «İä, jetedı. Onyñ atynan sadaqa ber» (Būhari, Uasaia, 19 [2760]; Müslim, Zeket, 51 [1004]) dep jauap bergen.

Derekköz: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu