JOLAUSHY ADAMNYŃ RAMAZAN AIYNDA ORAZA TUTPAUYNA BOLA MA?

Suraq: Ramazan ayında jolaushy adamnyń oraza tutpauyna bola ma? Jauap: Alys jolǵa shyqqan (shamamen 90 shaqyrym) jolaushyǵa ramazan ayında oraza tutpauǵa ruqsat etiledi [1] . Alla Taǵala Qur'anda bylaı deıdi:

فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ مَرِيضًا أَوْ عَلَى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَيَّامٍ أُخَرَ

«Sonda senderden kim auwru nemese jolaushy bolsa, basqa kúnderde ótessin» [2] .

Eger jolaushy särisin ishіp, tań atqannan keıin jolǵa shyksa, onda sol kúnniń orazasyn buzýǵa bolmaıdy. Óıtkeni ol orazasyn turǵylyqty kezinde bastap qoıǵan. Oný óz erkimen buza almaıdy. Eger jolǵa shykpaı jatyp auzyn ashsa, orazanyń qazasy men qosa kəffaratyn óteıdi. Al saparda auzyn ashyp qoıǵan jaǵdaıda tek orazanyń qazasy óteıdi [3] . Sol úshin oraza ústaýǵa áreketin jasamaı tań atpaı jatyp jolǵa shyǵý kerek.

Suraq: Jolaushy sapardan oralǵan kúni ne isteýge mindetti? Jauap: Jolaushy óziniń turǵylyqty turatyn jerine oralǵanda nemese bir qalada 15 kún turakty bolýdy niet etse, oraza ústaýǵa mindetti.

Eger jolaushy sapardan úıine kúnniń jartysynan búrın (yaǵni besinnen shamamen bir nemese bir jarım saǵat aralyqta) qaıtyp, orazaǵa (esh nárse jemegen bolsa) niet etse, orazasy dұrys bolady. Al besinnen keıingi waqyt aralyǵynda kelse, onda adamdardyń aıyptaýynan aýlaq bolý úshin kún batqansha esh nárse jemııdı. Sebebi aıyp taǵylatyn nársedan aýlaq bolý, saqtanu – uajip [4] . Ramazan aıynan keıin sol kúnniń qazasy óteıdi.

Suraq: Saparda oraza ústaǵan dұrys pa, álde auyz bekitpegen dұrys pa? Jauap: Orazany ústaý jolaushyǵa qiyndyq tudyrymasa, oraza tutqany abzal. Alla Taǵala joǵarydaǵy ayattyń jalǵasynda bylaı deıdi:

وَأَنْ تَصُومُوا خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ

«Bilsenдер sender úshin oraza ústaularyń abzal» [5] .

Saparda ruqsatty paıdalanıp auzyn ashqany úshin sawapqa ie bolady. Al orazany ústasa, odan kóbirik sawapqa kenelidi. Eger oraza ústaýy ózine nemese jolserigine qiyndyq tudyryp (yaǵni jolserikteriniń auyzdary ashyq bolyp, birge ishіp-jesе) auzyn ashu abzal [6] .

«Ramazan orazasyna qatysty pátuálar» kitabynan

• [1] «Fathu əl-qadir», 2/356.

• [2] «Baqara» súresi, 184-ayat.

• [3] Abdulhamid Mahmud Tuһmaz, «əl-fiqh əl-hanafi fi saubiһi əl-jadid», 1/437.

• [4] «Əl-Ihtiyar», 1/421.

• [5] «Baqara» súresi,184-ayat.

• [6] «Raddu əl-muhtar», 3/406.