Namaz uaqytyQazirgi tańda tólem kartalar arqyly zat satyp alsa, júmsalǵan somanyń belgili bir paıızı klienttiń shotyna audarylady. Sondaı-aq belgili bir dúkenderde tólem jasaǵan waqıtta, karta iesine belgili jeńildikter beriledi. Bul – ártúrli sauda salalarynda kezdesetin klient tartýdyń keń taralǵan ádisiniń biri. Bul ádis ekonomika tilinde «keshbék» dep atalady. «Cashback» sózi aǵylshyn tilinde «cash» – naqty aqsha, «back» – qaıtarý degendi bildiridi.
Karta iesine shariatta tıyym salynbaǵan erekshelikterdi berýge rýqsat etiledi. Mısaly, karta iesine qyzmet kórsetýde artyqshylyq berý, áýe kompaniyalarynda, qonáqúılerde nemese meıramxanalarda baǵany tómendetý sekildi jeńildikter beriledi. Berilgen bonustar klientterdi yntalandyry bolyp sanalady.
Klienttiń bir zattı satyp alý nemese tólemler tóleý barasynda kartasyna túsken bonustardy qoldanýyna bolady. Alai da tómendegi sharttardyń saqtalýyna máń berý kerek:
Birinshi, tólem kartalary shariat talaptaryna saı bolýy kerek. Kredit kartalaryn (Credit Card) paıdalanıp, ol úshin bonustar alýǵa bolmaıdy.
Ekinshi, túsken bonus shariatta tıyym salynǵan bolmaýy kerek. Mısaly, tıyym salynǵan jerlerge kirý bonus retinde berilse, qoldanýǵa rýqsat etilmeıdi.
Úshinshi, bonustyń esesine klientten komissia alynmauy kerek.
Tórtinshi, bonus qaıtýmsyz bolýy kerek. Eger bonus sebep bolyp, tawardy qymbat baǵamen satsa jáne klient bonusqa qol jetkizý maqsatynda tawardy satyp alsa, qumar bolyp sanalady.
Jóǵarıda keltirilgen sharttarǵa saı bolsa, tólem kartalary arqyly túsken bonustardy, jeńildikterdi qoldanýǵa bolady. Al jóǵarıdaǵy sharttarǵa saı kelmese, qoldanýǵa bolmaıdy.
Medet QÚRMASHÚLY,
«Iman» jurnaly, №11 , 2023 jyl
Būl mazmūn jasandy intellekt kömegımen daiyndalyp, redaktor teksergen.