Namaz uaqytyErteńnen beri biletinimiz, úyde adam qaıtıs bolǵanda mäıit jatqan bölmeniń barlyq aínasynyń betin jabıp tastaiady. Sebebi qazaq halqynda «múndai kezde aínany ashyq qaldyrýǵa bolmaıdy» degen túsinik bar. Álbette, múnyń da bir negizi bar shyǵar.
Keıbirýeler aínadaǵy kórinisti de suret dep esepteıdi. Al dindi myqtap ústangan musulman barýnsha úıiniń ishine it alyp kirmewge, úıdiń qabyrǵasyna suret ilmeýge tyrysqan. Óıtkendi Paǵambarymyz (oǵan Allanyń salaýaty men sálemi bolsyn):
«It júrgen jáne suret ilinǵen úıge perishteler kirmeydi» , – dep odan qaıttardy (Búhari).
Shyndyǵynda, perishteler – Qúdaıdyń taza, qúrmetti jaratylysy. Demek perishte bar jer de qaýip-qaterdiń, qorqynyshtyń bolmaýy aqyqat. Ekinshisi, shariǵatta qulshylyq kezinde aldynda jáne janında turgan suretke qaraw mákrúh sanalady. Sebebi ony suretke qarap ǵibadat etýge teńestiredi («Fatkhu bábil ǵinaıa», 1/445). Mäıit jatqan bölmede zikr, dua oqylýy múmkin. Ishinde namaz oqylmasa da, biraq oǵan namaz oqıtyn bölme sekildi qaraiady. Úshinshi, búginde adamdar aínany, kóbíne úıge sán úshin qoıyp jatady. Al mäıit jatqan bölmedegi aínany jabýdaǵy maqsat ta – adam kirgende aqiretti eske túsirip, ólimnen ǵibrat alatyn mekenge aınaldyrý. Tórtinshi, ádette adam balasy aínaga óziniń shyrayın, betindegi daqty, boıaw men ájimdi qaraw úshin qoldanady. Aínaga kózi túskende adamnyń oıy birden soǵan aúysýy múmkin. Sondyqtan múndai kezde aínanyń ashyq turýy orynsyz bolady dep esepteledi. Besinshi, adam balasy aínaga ár qaragan kezde osy aína arqyly kórgen burynǵy keıipter jadyna túsip bastaiady. Al qarańǵy waqyt ta nemese kenet qaragan kezde aínada kórgen beıneden adam shoshyp qalýy múmkin. Álbette múndai jaǵdaılardyń adam psikhikasyna keri ásershi tıgizetini anıq. Sondyqtan qaıtıs bolǵan adam (mäıit) jatqan bölmedegi aínanyń betin jabý – quptarlyq is ári shariǵatqa qaıshy emes.
Hasan AMANQUL
« Munara » gazetі , №4 , 2023 jyl
Būl mazmūn jasandy intellekt kömegımen daiyndalyp, redaktor teksergen.