Namaz uaqytyKompaniialar zañdy tūlğa bolyp tabylatyndyqtan, zeket kompaniianyñ özınen emes, ärbır serıktestıñ ülesınen alynady. Eger bir serıktestıñ ülesı, jeke başına nemese varsa basqa mal-mülkıyle bırge nisap mölşerıne jetse, zeket beruı uäjıp bolady. Osyğan säikes, negızgı qajettılıkterınen artyq, nisap mölşerınde (80,18 g altyn nemese soğan teñ qūndağy) mal-mülkı bar adam, būl mal-mülıkke bır jyl tolğanda zeket beruı kerek.
Öndırıs salasynda jūmys ısteitın kompaniialardyñ negızgı qūraldary (öndırıs jabdyqtary, maşinalar jäne t.b.) zeketten bosatylady. Bır jyldyq qaryzdar, material, jūmys küşı, öndırıs, marketing, basqaru, qarjylandyru jäne t.b. şyğyndar eseptelıp şyğarylğannan keiın, ainalymdağy aktivter (jartylai daiyn jäne daiyn önımder, şikızat, qolma-qol aqşa, tşekter jäne t.b.) taza paidamen bırge qyryqtan bırı (%2,5) mölşerınde zeketke jatady. (Zühäili, äl-Fiqhul-İslami, 3/1947-1948) Sondyqtan osyndai kompaniianyñ serıktesı, kompaniianyñ keñse, qūral-jabdyq siiaqty negızgı qūraldarynan tys ainalymdağy aktivterden öz ülesıne tiesılı mölşerı nisapqa jetse jäne bır jyl ötse, zeket beruı kerek. Sauda salasynda jūmys ısteitın kompaniialarda da jağdai osylai.
Eger üles ielerı zekettı kompaniia basqarmasyna tapsyratyn bolsa, basqarma olardyñ atynan zekettı bere alady. Būl jağdaida, jeke tūlğalar mal-mülkınıñ zeketın qalai eseptep berse, kompaniia basqarmasy da solai beredı. Eger kompaniia ülesterdıñ zeketın bermese, ärbır serıktes öz ülesınıñ zeketın özı beruı kerek.
Ai küntızbesıne säikes jylyna bır ret tügendeu/balans jasalady. Ainalymdağy aktivter, qolma-qol aqşa, tşekter jäne bereşekter qūn boiynşa esepteledı. Eger qaryzdar bolsa, olar şegerılgennen keiın qalğan jalpy somanyñ %2,5-ı zeket retınde berıledı.
Derekköz: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu
Būl mazmūn jasandy intellekt kömegımen daiyndalyp, redaktor teksergen.