Namaz uaqytyJamağatpen namaz oqyğanda, imamnyñ artynda aldymen erler, sodan keiın er balalar, odan keiın äielder sapqa tūrady. Būl tärtıptı Paiğambarymyz (s.a.s.) üiretken. (Müslim, Salät, 132 [440]; Äbu Däuıt, Salät, 98 [678]; Näsai, İmamät, 33[820]; İbn Mäja, İqamätu’s-saläuät, 52 [1000]) Atalğan tärtıptı erler men äielder arasynda saqtau – paryz, al erler men er balalar arasynda saqtau – sünnet. (Merğinani, äl-Hidaia, 1/58; Kasani, Beda’i, 1/159)
Jamağatpen oqylatyn namazda erler men äielderdıñ bır qatarda tūruy “muhazat-un-nisa” dep atalady, iağni äieldıñ erlermen bır sapta nemese erlerdıñ aldynda tūryp namaz oquy. Jamağatpen namazdyñ erler men äielderdıñ aralas türde osylai oqyluy barlyq mäzhabtar boiynşa dūrys dep sanalmaidy. Degenmen, būl jağdai erlerdıñ namazyna äser etuı mäselesınde pıkır aiyrmaşylyğy bar.
Hanafi mäzhabyna säikes, jamağatpen oqylatyn namazda bır äiel nemese baliğat jasyna jetken ne jaqyndağan qyz, er adamnyñ aldynda ne qasynda tūrsa, aralarynda perde nemese soğan ūqsas kedergı, ne bır adam boiyndai biıktık aiyrmaşylyğy bolmasa, artyndağy jäne qasyndağy er adamnyñ namazy dūrys bolmaidy. (İbn Abidin, Raddul-muhtar, 1/573-574)
Şafiği, Mäliki jäne Hanbali mäzhabtaryna säikes, äiel men erkektıñ qatar tūryp namaz oquy ekı jaqtyñ da namazyn būzbaidy. Bıraq būl – mäkruh. (Rafii, äl-Aziz, 2/174; İbn Qudama, äl-Muğni, 2/179; Hattab, Mäuahib, 2/107; Buhuti, Käşşaf, 1/329-330; Jäziri, äl-Mäzahibul-ärbaa, 1/268) Al Qağbada qajettılıkke bailanysty būl mäkruhtyq ta joiylady. Sebebı, onda äielder men erlerdıñ bölek-bölek tūryp namaz oquy öte qiyn.
Osy jağdaida qajylyq mausymynda hanafi mäzhabyndağy äielder men erler bölek tūryp namaz oquğa mümkındık tappasa, būl mäselede aitylğan ijtihadtarğa süienıp namazdaryn oqularyna bolady.
Derekköz: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu
Būl mazmūn jasandy intellekt kömegımen daiyndalyp, redaktor teksergen.