«Mäulänä» sözı nenı bıldıredı? Būl sözdı Allağa, Paiğambarğa jäne adamdarğa qoldanu dūrys pa?

Mäula sözdıkte: «Rab, qojaiyn, dos, joldas, järdemşı, iesı jäne ielenuşı, qūldy azat etken, azat etılgen qūl, bır ıstı atqaruşy, basqaruşy» siiaqty köptegen mağynalardy bıldıredı. Allağa qatysty qoldanylğanda «süiu, qorğau, järdem etu, bilık jürgızu jäne qamqorlyğynda ūstau» mağynalary alğa şyğady. Mäula sözınıñ negızgı mağynasy – süiıspenşılık pen ruhani jaqyndyq. (İbn äl-Äsir, än-Nihaia, «vlä» bab. 5/227; İbn Mänzur, Lisanu-l-Arab, «vlä» bab. 15/406)

Mäula sözı Qūranda ärı Allağa, ärı adamdarğa qatysty qoldanylğan. Būl söz «Bılıñder, Alla – senderdıñ Mäulalaryñ (ielerıñ). Ol qandai jaqsy Mäula (iesı) jäne qandai jaqsy järdemşı!» (äl-Änfäl, 8/40) jäne «Sen bızdıñ Mäulamyzsyñ.» (äl-Baqara, 2/286) aiattarynda Alla (s.t.) üşın; «Ol künı dos dosqa eşbır paida tigıze almaidy.» (äd-Duhan, 44/41) aiatynda bolsa adam üşın qoldanylğan. Türlı hadisterde de «mäula» Allanyñ esımderınıñ bırı retınde atalğan: «Alla – bızdıñ Mäulamyz.» (Buhari, Jihad, 164 [3039]; Miğazi, 17 [4043])

Osyğan säikes, «mäula» sözıne «bızdıñ» degen mağyna beretın «nä» esımdıgı jalğanyp, «mäulänä» tırkesı paida bolady; būl söz ärı Allağa, ärı Paiğambarğa (s.a.s.), ärı adamdarğa qatysty qoldanyluy mümkın.

Allağa qatysty «Mäulänä» delıngende «Rabbymyz, iemız»; Paiğambarğa (s.a.s.) nemese adamdarğa qatysty aitylğanda «dosymyz» nemese «qojaiynymyz» mağynalary meñzeledı.

Derekköz: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu