MEShITKE DÁRETSIZ KIRUGE BOLA MA?
Jauap: Meshitke dáretsiz kirudiń oqasy joq. Alayda musulman adam qaıda bolsa da dáretpen júrgeni mústahab sanalady [1]. Óıtkeni Paǵambarymyz (oǵan Allanyń salaýaty men sálemi bolsyn) Bilálǵa (r.a.) jánnatta kebisiniń daýysyn estigenin aıtyp, odan qandaı aman jasaǵanyn sūraǵanda: «Azan aıtyp bolǵan soń eki rakaǵat namaz oqydym jáne dáretim búzylsa, sol sátte qaıta alatynmyn» [2], – dep jauap bergen. Búl hadis únemі dáretpen júruǵe artyqshylyǵyna ári mústahab ekendigine dálil bolady [3].
Sondaı-aq Ábu Húraıradan jetken hadiste Alla Elshisi (oǵan Allanyń salaýaty men sálemi bolsyn): «Senderdiń birúlerıń namaz oqyǵan ornında (meshitte) dáreti búzylǵansha bolsa perishteler oǵan: «Ua, Alla! Oǵan keshirim et. Ua, Alla! Onı meıirimine al» dep dúǵa etedi» [4], – degen.
MEShITKE ǴUSYLSYZ KIRSE BOLA MA?
Jauap: Júnip (boı dáreti joq) adamǵa ǵusyl quıynbaıynsha jáne haıyz ben nifas qany kelgen áielderge meshitke kiruge bolmaıdy [5]. Paǵambarymyz (oǵan Allanyń salaýaty men sálemi bolsyn):
لا أُحِلُّ الْمَسْجِدَ لِحَائِضٍ وَلا جُنُبٍ
«Júnip adamǵa da, haıyzy kelgen áielderge de meshitke (kiru) halal emes» [6], – degen.
Eger meshitke kiruge qatty qajettilik tuyndasa, zárú bolsa, onda taıammum alyp kiredi. Óıtkendi ol su joq kezde tazalyqtyń ornyn basady. Al meshitte úıyqtap júnip bolyp qalsa, taıammum alyp syrtqa shyǵuyy kerek [7].
MEShITKE «SHORTIMEN» BARUǴA BOLA MA?
Jauap: Jalpy namaz durys boluy ushın áuretti jer jabyk boluy shart [8]. Alla Taǵala Qur'anda bylaı deıdi:
يَا بَنِي آدَمَ خُذُوا زِينَتَكُمْ عِندَ كُلِّ مَسْجِدٍ
«Ua, Adam urpaqtary! Árbir meshitte (qulshylyqta) áshekeılerińdi ustandar (eń jaqsy kiimderińdi kiıinder)» [9].
Tápsir ǵalymdary aıattaǵy «áshekeılerińdi» degen sózdi áuretti jerlerdi jabu dep túsinirgen. Er kisiniń áureti – kindiginiń astynan tizesiniń astyna deıingi aralyq [10]. Iaǵni, osy áuretti jeri jabyk bolsa namazy durys sanalady. Degennen koılek, izar (deneniń astyńǵy jaǵyn jaýyp turatyn kiim), sáldemen namazdy oqý – mústahab [11]. Al shalbardyń ózimen ǵana namaz oqý – mákruh [12].
Sondyqtan áuretti jappaıtyn shorti kiý – haram. Omen namaz oqýǵa, meshitke kiruge bolmaıdy. Al shorti tizeden tómense, omen namaz oqý durys sanalǵanymen ony meshitke kiip barmai, keń shalbar t.b. kiip meshit ádebin saqtaǵan jón. Óıtkendi ol Allanyń úıi ári musulman adam namaz oqyǵanda Allanyń quzyrynda turǵandaı sezimde bolu kerek. Ádet te bir qurmetti kisimen kezdese tin bolsa, múmkindigince ádemilenip aldyn ala daıyndyq jasai dy. Sol sekildi musulmandar paryzdaryn óteu ushın Allanyń úıine tazalanyp, ádemi kiimderin kiip, jupar iisti seuip baru y kerek.
QMDB Shariat jáne pátua bólimi
[1] «Hashiyatu át-Tahtaui», 83.
[2] Termizi, №3689.
[3] Ibn Hajjar, «Fátkhu ál-bári», 3/35. Án-Náuaui, «Shárkhu Muslim»,8/13.
[4] Bukhari, №93.
[5] «Raddu ál-mukhtar», 1/486. «ál-Mábsut», 3/180. «ál-Hidaya», 1/31.
[6] Ábu Dáuit, №232.
[7] Máusuli, «ál-Ihtiyar», 1/63-64.
[8] «Raddu ál-mukhtar», 2/75.
[9] «Aǵraf» súresi, 31-ayat.
[10] «ál-Fatáua át-Tatarkhaniya», 1/254.
[11] Máusuli, «ál-Ihtiyar», 1/147-148.
[12] «Hashiyatu át-Tahtaui», 349.
Būl mazmūn jasandy intellekt kömegımen daiyndalyp, redaktor teksergen.