Namaz uaqytyJıldan jılğa ülken men kışilerge arnalğan, jeke jäne juplıq, onlayn men oflayn oyındardıñ türleri köbeyip bara jatır. Oğan monopoliya, fant, erudit sekildi oyındardı qosuga boladı.
Munday oyındar biraz köñil köteru, densaulığın qalpına keltiru, balalardıñ oylau qabileti men zeyinin damıtu, bilimge qızığuşılığın oyatu, tapqırlıq pen şapşańdıqqa tärbieleu üşin qajet te şığar. Biraq oyun oynap uaqıtınıñ köbisin bosqa ötkizse, oyınğa täueldi bolıp, sabağına, jumısına nemese turmıstıq ömirine ziyany tise, oyındı qumarğa aynaldırsa, oyındıñ soñı urıspen ayaqtalıp, künäge, qılmısqa barıp jatsa, onda munday oyındardan saqtanu kerek boladı.
Islam dini boyınşa mına belgiler tabılğan jağdayda ondaı oyındardı oynauğa tıyım salınadı :
Oyınğa aqşa nemese basqa bir sıylıq tigu (mısalı, utılğan adam tamaqtıñ aqşasın töleydi nemese jeñimpazğa birdeme satıp alyp beredi). Bul qumar bolıp sanaladı.
Qur'an Kärimde: «Olar senden (mas qılatın) şarap pen qumar oyındarınıñ ükimın suraydı. Olarga: «Ekeuinde de ülken künä hem adamdar üşin birqatar paydalar bar. Alayda olardıñ paydasınan göri künäsi men ziyany äldeqayda köp», - dep ayt» , – dep aytılğan («Baqara» süresi, 219-ayat).
Köp uaqıtın oyınmen ötkizip, musulmandıq mindetin orındamau (mısalı, bes uaqıt namazdı qaza etu nemese müldem oqımaw).
Qasietti Qur'anda: «Şübäsiz, namaz müminderge belgili uaqıtlarda (yani är namaz öz uaqıtında ötelisin dep) parız etildi », – delingen («Nisa» süresi, 103-ayat).
Dünie isterin qaldıru (mısalı, jumısqa barmaw, sabaqqa qatıspaw). Ärbir musulman öziniñ otbasındağı qarım-qatınasqa jäne onıñ äl-auqatına jauaptı. Kez kelgen köñil köteru, oyun-sauıq oğan kedergi bolmauı tiis.
Oyun barısında aldaı, birin-biri kemitu, küş körsetu sekildi şariatta tıyım salınğan isterdi isteu.
Bul ereje barlıq oyındarğa qatıstı. Osı belgilerdiñ biri qaysı bir oyında, tipti «monopoliya» oyınında tabılğan jağdayda onı oynauğa tıyım salınadı.
Hasan AMANQUL,
«Münara» gazetı, №2, 2022 jıl
Būl mazmūn jasandy intellekt kömegımen daiyndalyp, redaktor teksergen.