Muharram aiyna tän arnaiy namaz ben oraza bar ma?

Qasiettı künder men tünderde paryz nemese uäjıp därejesınde mındettı arnaiy qūlşylyq türı joq. Sahih derekközderde Muharram aiyna tän arnaiy näpıl namaz bar ekendıgı turaly eşqandai riuaiat joq.

Qasiettı künder men tünderde qaza namazdary barlar aldymen qaza namazdaryn oqyğany jön. Sonymen qatar Qūran oqu jäne tüsınu, dıni eñbekterden paidalanu, zıkır jäne salauatpen ainalysu da ūmytylmauy kerek.

Muharram aiynda oraza ūstau – mūstahap amal. Būl aidyñ basynda, soñynda nemese ortasynda, iağni 13, 14, 15-şı künderınde nemese 9, 10 nemese 10 jäne 11-şı künderınde oraza ūstauğa bolady.

Rasulullah (s.a.s.) bylai degen: «Ramazan orazasynan keiıngı eñ abzal oraza – Allanyñ aiy Muharramda ūstalğan oraza. Paryzdardan keiıngı eñ abzal namaz – tüngı namaz.» (Müslim, Siiam, 202-203 [1163])

Muharram aiynyñ 10-şy künı – aşura künı dep atalady. Rasulullah (s.a.s.): «Aşura künı orazasynyñ ötken jyldyñ (kışı) künälaryna käffarat bolatynyn ümıt etemın.» (Müslim, Siiam, 196-197 [1162]) dep, ümbetıne osy künı oraza ūstaudy keñes etken. Aşura künı oraza ūstau turaly İbn Abbas (r.a.) bylai baiandaidy: «Rasulullah (s.a.s.) Mädinağa kelgende, iahudilerdıñ aşura künı oraza ūstap jatqanyn kördı. Olarğa: ‘Būl ne (nege oraza ūstaisyñdar)?’ dep sūrady. Olar: ‘Būl – igı (qaiyrly) kün. Alla sol künı İsrail ūrpaqtaryn dūşpandarynan qūtqardy. (Şükırşılık retınde) Mūsa sol künı oraza ūstady.’ dedı. Rasulullah (s.a.s.) ta: ‘Men Mūsağa senderden jaqynyraqpyn’ dep, sol künı oraza ūstap, mūsylmandarğa da ūstaudy keñes ettı.» (Buhari, Savm, 69 [2004]; Müslim, Siiam, 127-128 [1130])

Paiğambarymyz (s.a.s.) däuırınde iahudiler tek Muharram aiynyñ 10-şy (aşura) künınde oraza ūstağandyqtan, olardyñ orazasyna ūqsamau üşın Paiğambarymyz (s.a.s.) oğan aldyndağy nemese keiıngı bır kündı qosyp oraza ūstaudy keñes etken. Keibır riuaiattarda bır kün aldyñğysyna jäne bır kün keiıngısıne qosyp, üş kün oraza ūstau ūsynylğan. (Bäzzar, äl-Müsnad, 11/399 [5238]; Bäihaqi, äs-Sünänül-kubra, 4/475 [8406]) Sondyqtan aşura künı oraza ūstağanda mañyzdysy – aşura künın jalğyz ūstamau. Bır kün aldyñğysyn nemese keiıngısın qosyp ekı kün ūstauğa da, ekeuın de qosyp üş kün ūstauğa da bolady.

Derekköz: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu