Muharram aiynyñ artyqşylyğy jäne osy aida, äsırese 10 Muharramda oraza ūstaudyñ ükımı qandai?

«Muharram» — qūrmettelgen degen mağynany bıldıredı. Būl aidy Paiğambarymyz (s.a.s.) Allanyñ aiy dep atağan. (Müslim, Syiam, 202-203 [1163]) Būl sipattama Muharram aiynyñ artyqşylyğyna, onyñ ilähi berekesı men molşylyğyna işara etedı.

Alla Elşısı (s.a.s.) bır hadisınde bylai degen: «Ramazannan keiıngı eñ abzal oraza — Allanyñ aiy bolğan Muharramda ūstalğan oraza. Paryz namazdardan keiıngı eñ abzal namaz — tüngı namaz.» (Müslim, Syiam, 202-203 [1163])

Muharramnyñ onynşy künı — Aşura künı. Būl künı oraza ūstau keibır ğalymdardyñ pıkırınşe sünnet bolyp tabylady. (Serahsi, äl-Mäbsut, 3/92) Sebebı Paiğambarymyz (s.a.s.) Aşura künı oraza ūstağan jäne mūsylmandarğa da ony ūstaudy ūsynğan. (Buhari, Saum, 69 [2004]) Paiğambarymyz (s.a.s.) Mädinağa kelgende iahudilerdıñ Aşura künı oraza ūstap jatqanyn körıp, «Būl künı nege oraza ūstaisyñdar?» dep sūrağan. Olar: «Būl — qaiyrly kün. Alla sol künı İsrail ūrpaqtaryn dūşpandarynan qūtqardy. Mūsa (ğ.s.) sol künı (şükırşılık retınde) oraza ūstağan» degende, Paiğambarymyz (s.a.s.): «Men Mūsağa senderden jaqynyraqpyn» dep, sol künı oraza ūstap, mūsylmandarğa da ūstaudy ūsynğan. (Buhari, Saum, 69 [2004]; Müslim, Syiam, 127-128 [1130]) Paiğambarymyzdyñ (s.a.s.) būl künı oraza ūstauğa yntalandyrğan basqa da hadisterı bar. Bır hadiste: «Aşura künı orazasynyñ ötken jylğy künälarğa käffarat bolatynyn ümıt etemın.» (Müslim, Syiam, 196-197 [1162]) — delıngen.

Paiğambarymyzdyñ (s.a.s.) iahudilerge ūqsamau üşın kelesı jyly Aşura orazasyn Muharramnyñ toğyzynşy künı de ūstaitynyn aituy (Müslim, Syiam, 133-134 [1134]); būl orazany Muharram aiynyñ toğyzynşy jäne onynşy nemese onynşy jäne on bırınşı künderınde ūstau dūrysyraq ekenın körsetedı. (Qarañyz: Ahmad b. Hanbal, äl-Müsnad, 1/241 [2154])

Sondai-aq, Ramazan orazasy paryz etılgennen keiın Paiğambarymyz (s.a.s.) qalağan adamnyñ Aşura orazasyn ūstap, qalağan adamnyñ ūstamauyna bolatynyn aitqan. (Buhari, Saum, 69 [2001]; Müslim, Syiam, 113-126 [1125-1129])

Derekköz: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu