Namaz uaqytyAdam özi turatın üyge, kiimge, üy jiһazyna, jumysqa qajetti kölik pen quraldarğa zakat tölenbeydi. Sebebi, bul zatlar adamnıñ negizgi qajettilikterine jatadı jäne tabıs äkelmeytin menşik bolıp esepteledi (Хашиату ибн Абидин, 2/284).
Eger adam turatın üyinde birneşe bölme bolıp, ol eki bölmeni ğana paydalansa, qalığan bölmeler negizgi qajettilikten asıp tursa da, olarğa zakat tölenbeydi.
Eger müsilman eki üyge ie bolıp, birinde turıp, ekinşisinde turmasa jäne ol üyde satatın oýı bolmasa, ol üylerge zakat tölenbeydi. Alayda, ekinşi üy satılıp jatqan bolsa, onıñ zakatyn töleý mindetti. Biraq üy satılmay turıp zakat bermeýge boladı. Sebebi, satılmağan menşikten zakat berilse, ol satılğan menşik üşin dep esepteledi. Üy satılğannan keyin, alınğan qarjıdan zakat töleý kerek (Хидая, 1/260). Bul jerde zakat töleý kezindegi üy bazar bağasy esepteledi.
Eger müsilman birneşe üyge ie bolıp, olarğa jalğa berip jatqan bolsa, üylerdiñ özi üşin zakat tölenbeydi. Biraq jalğa berilgen üyden tüsken tabıstı basqa sauda mүlikterimen qosıp, zakat töleý mindetti (Фатх аль-Кадир, 2/176).
Eger adam özi turatın üyde satıp, onıñ aqşası nisab mölşerine jetip, bir jyl boyı qolında bolatın bolsa, sol aqşadan zakat töleý mindetti. Sebebi, erkin, aqıldy, balagat jasına tolğan müsilman adam nisab mölşerine jetetin jäne bir jyl boyı qolında bolatın menşikten zakat töleýge mindetti (Хидая, 1/258).
Jer, ğimarattar, qurılıstar jäne jerge tığız baylanıstı basqa menşikterge de üyge baylanıstı zakat erejesi qoldanıladı.
Hasan AMANKUL,
QMDB Şariat jäne fetwa bölim basşısınıñ orınbasarı
Būl mazmūn jasandy intellekt kömegımen daiyndalyp, redaktor teksergen.