MUSYLMANDY QARĞAUĞA (LAĞNET AÝTUĞA) BOLA MA?

Lağnet – alıstatu, quylu degen mağınanı bildirip. Eğer lağnet Alla tarapynan aıtylsa, ol jaqsylyqtan alıstau, quğyndaludy, al pende tarapynan bolsa balagattaudy, jaman tilekti bildirip [1]. Ibn Hajar: «Lağnet – Alla Tağalanıñ rahmetinen alıstatatyn jaman tilek» [2] deidi.

Paiğambarymyz (oğan Allanyñ salaýaty men sälemi bolsyn) qarğys aıtu jaman qasiet äri şynai müminge jat emes ekenin baıandap, odan aulaq boludy ösiет etken. Äbu Dardadan jetken riuaıtta Paiğambarymyz (oğan Allanyñ salaýaty men sälemi bolsyn) bylaı deidi:

«Rasında pende qarğys aitqan kezde ol kökke köteriledi. Sol sätte aspannyñ qaqpalary jabılıp qalady. Sonda ol jerge tüsedi, biraq onıñ da esikteri jabylady. Sosyn ol dünie jüzin şarlap jürip, aqyr soñynda qarğys kimge qatıstı aitylsa soğan barady. Eger ol adam qarğysqa laııq bolsa soğan tiedi. Al laııq bolmasa qarğys aitqan adamnıñ özine qaıtaды» [3].

Qarğys aıtdyñ ükimine kelsek, ol tömendegideı qarastyrylady:

1. Eger qarğys jeke tulğağa emes, jalpylaı zalymdarğa, pasyqtarga qaratylyp aitylsa ruqsat etiledi.

Alla Tağala Qur'anda bylaı deidi:

أَلَا لَعْنَةُ اللهِ عَلَى الظَّالِمِينَ

«Allanyñ lağneti zalymlarga tän» [4].

Ibn Hajar Haıtami: «Jeke bir tulğanyñ özin emes, sıpatyn atap qarğys aıtuğa ruqsat etiledi» [5] – deidi.

1. Şariatymyzda Äbu Lähab, İbilis sekildi jeke atalyp lağnettelgenderge qarğys aıtuğa bolady. Ibn Muflih: «Qur'an men hadiste lağnettelgenderge qarğys aıtuğa ruqsat etiledi» [6], – deidi.

1. Jeke bir musylmanga qarğys aıtu – haram. Paiğambarymyz (oğan Allanyñ salaýaty men sälemi bolsyn):

«Mümindi qarğau onı öldirgenmen teñ» [7], – deidi.

Imam Nauaýı bylaı deidi: «Öytkeni qylmysker dünie tirşiliginen aıırsa, al lağnet aitushy aqirettiñ nığmetinen, Allanyñ rahmetinen qur qalydyrady. Keıbir ğalymdar bwnıñ mağınasyn mümindi qarğau adamdy öldirgendey günä arqalaiды dep tüsindırgen» [8].

Äl-Bäjaırami: «Jeke bir musylmandy qarğau – haram. Oğan jalpy musylmandar biraýyzdan kelisken» [9] deidi.

1. Käpır nemese günähar bolsa da, jeke adamdy qarğauğa bolmaıdy. Sebebi lağnet aıtu Allanyñ rahmetinen alıstatady. Sondyqtan ömiriniñ soñğı sätı qalai bolary belgısiz adamğa qarğys aıtuğa bolmaıdy. Imam Nauaýı: «Aqtyq sätinde qalai jağdaıda bolatynynan naqty habary joq adamdy qarğauğa bolmaıdy. Sondyqtan ğalymdar: «musylman nemese dinsiz bolsa da jeke adamdy lağnetteuge ruqsat joq» degen. Tek şariği derekterde dünieden küpirlikpen ötkender nemese ötetini belgili bolğan Äbu Jähil, İbilis sekildilerdiñ jöni bölek» [10], – degen.

Osyğan orai, musylman nemese özge din ökili bolsa da, jeke bir adamğa qarğys aıtuğa bolmaıdy.

Şariat jäne pätua bölіmі

[1] Ibn Färis, «Muğjam mäqaıisi äl-luğa», 5/252.

[2] Fätxu äl-bäri, 1/406.

[3] Äbu Däuіt riuaýat etken.

[4] «Hüd» süresi, 18-aýat.

[5] Äz-Zäuäjiru än iqtirafi äl-käbäýir, 2/96.

[6] Äl-ädäbu äş-şarğiýa, 1/277.

[7] Buhari, Muslim.

[8] Şarhu Muslim, 16/148-149.

[9] Haşiýatu äläl äl-Iqnağ, 3/19.

[10] Şarhu Muslim, 2/67.