NAMAZ OQUSHYNYN ALDYN KESIP ÖTU KÜNÄ MA?

Namaz oqyp jatqan adamnyn aldynan biräu kesip ötip ketuinen qorqylsa, aldyna sutra [1] qoyu – mustahap.

Sutra uzyndygy jarty metr nemese odan da uzyn, al juandygy sausaqtan jinişke bolmagany jön. Aldynan kesip ötpes üşin qoyylgan sutraga jaqyn turu – sunnät. Sutranı tura aldyna emes, oñ nemese sol jağına qaray qoyu kerek. Qoyatyn eş närse tabylmagan jağdayda tiginen nemese jaña tuğan aydyñ körinisine uqsatıp köldeneñ syzyq syzyp qoysa bolady [2].

Būğan qatıstı Äbu Huraýradan (oğan Alla razı bolsyn) jetken hadiste: «Senderdiñ biri namaz oqytın bolsa, bet aldyna bir närse qoysyn, eger qadaytyn taýaq bolmasa syzyq syzyp qoysyn. Osylay etse, aldyn kesip ötkenden ziyany bolmaydy» [3] ,-degen.

Namazda turğanda tynyş turu, artyq is-äreket jasamau abzal bolğandyqtan, namaz oqyp jatqan adam aldynan kesip ötuşini toqtatpaý – mustahap. Al toqtatudy qalasa qolymen işara etedi nemese «Субхан Аллаһ» siyaqty tasbih aytu arqyly toqtatuğa bolady. Ekeuin birdeý qoldanu – mäkrūh.

Sonday-aq er adam aldynan ötuşi kesip ötuge jaqyn qalğanda, jariýa oqylatyn namazdarda oqyp turğan Qur'an ayattaryn daýystap oqý arqyly ötpеуine belgi berýine, al äýel adam qolymen işara etu nemese kökirek tuasynda turğan oñ alaqanyn sol alaqanyna soğu arqyly belgi berýine bolady.

Namaz oqyp turğan adamnyn aldynan eşbir qajettiliksiz kesip ötuge tıyym salynğan. Paýğambarımız (oğan Allanyñ salawaty men sälemi bolsyn): «Namaz oqyp jatqannyn aldyn kesip ötkен adam öziniñ qanshalyqty künä jasağandygyn bılgende, namaz oqyp jatqannyn aldyn kesip ötkenshe, qyryq toqtap, küte turğany jaqsyraq bolar edi» [4] ,-degen. Hadisti riuaýat etuşi: «Qyryqtan maksat qyryq kün, qyryq ai ma, qyryq jyl ma ekendigіn bіlmedіm» degen.

Qalai desek te eşqanday sebepsiz namaz oqyp jatqannyn aldyn kesip ötu künä bolady. Bul şağın meshitterde jäne t.b şağın oryndarda oqyğan adamnyn aldında sutra bolmasa kesip ötuine qatıstı. Al ülken meshitterde, aşyq dalada namaz oqyp jatqan adam säjde orynyna qaraganda közi jetpeýtin jerden aldynan ötetin bolsa, künä bolmaydy [5].

Imamnyñ aldyna qoyylğan sutra jamağatqa jetedi. Imamğa uyushy öz aldyna jeke sutra qoymaýdy.

Keybir fiqh ğalymdary namaz oqyp jatqannyn aldynan biräu ötsa, künä kımge bolatynyn bölip körsetken.

• Eger namaz oqyp jatqan adam aldyna sutra qoymaý jäne adamdar jüretin jolda oqysa, basqa jol bolmagandyqtan onyñ aldynan bir kisi mäjbürli türde kesip ötsa, onda künä namaz oqyp jatqan adamğa jazylady;

• Namaz oqyp jatqan adam aldyna sutra qoyyp oqysa, eşbir sebepsiz biräu sutra men namaz oqyp jatqannyn arasynan ötip ketsa, aldyn kesuşi kinäli bolady;

• Namaz oqyp jatqan adam aldyna sutra qoymaý oqysa, ötetin basqa jol bola tura onyñ aldyn bir adam kesse, ekeui de kinäli bolady [6].

Al namaz oqyp jatqannyn aldyn it, mysıq, adam, t.b. kesumen namaz buzylyp ketpeýdi.

Qoryta aitqanda, namaz oqyğanda aldynan adamdar ötedі degen oý bolsa, aldyna sutra qoyu kerek bolady jäne adamdardyñ jürip-turýyna kedergі bolmaityn jerde oqý kerek. Basqa adamdar da musulman bauyrynyñ namazyna ziyany timeýin eskerip, aldyn kesip ötpегенi jön.

Şariat jäne pätua bölіmі

[1] Namaz oqyp jatqan adamnyn aldyna basqalardan qalqalap turu üşin qoyylatyn zat.

[2] Hashiyatu ät-Tahtawi.

[3] Imam Ahmad riuaýatı.

[4] Imam Bukhari riuaýatı.

[5] «Äl-fätaýa äl-Tatarhaniýa», 1/630.

[6] äl-Fiqhu äl-Uadih