Namaz uaqytyKışı däret syndyrğannan keiın zär jolynda qaluy mümkın zär tamşylary men syzattarynyñ tolyq toqtauyn kütuge, sodan keiın denedegı zär syzattaryn tazalauğa fiqh tılınde «istibra» dep atalady. Äsırese er adamdar üşın istibra mañyzdy. Eger üzır jağdaiy bolmasa, zär syzaty bolğan jağdaida däret jaramsyz bolady. Sondyqtan zärdıñ deneden tolyq şyğuyn kütu, osy maqsatta säl qozğalu, jüru nemese jötelu kerek. (İbn Abidin, Raddul-muhtar, 1, 344-345) Sebebı Paiğambarymyz: «Zärden saqtanyñdar, öitkenı qabır azabynyñ köbı zärden saqtanbau sebeptı bolady.» (Darkutni, äs-Sünän, 1/232-233 [464-466]; qarañyz: Buhari, Vudu’, 55 [216]; Muslim, Taharat, 111 [292]) dep būiyrğan.
Osyğan bailanysty istibra jasağannan keiın namaz oqyğan soñ ış kiımınde sulyq körgen adam onyñ zär ekenın bılmese, tazalanu kezınde qoldanğan taza sudan dep esepteidı jäne uäsuäsege män bermeidı. Tıptı adam uäsuäselı bolsa, istibradan keiın müşesıne jäne kiımıne azdap taza su şaşyp, keiın köretın sulyqty zärge emes, osy suğa joruy ūsynylady. (İbn Nudjaim, äl-Bahr, 1/252; äl-Fataua äl-Hindiia, 1/49) Alaida adam namazdan keiın kiımınde körgen sulyqtyñ namazdan būryn nemese namaz kezınde şyqqan zär tamşysy ekenın bılıp, şyqqan uaqytyn esıne tüsırse, onda ol däretsız namaz oqyğan bolyp sanalady. Sebebı zär jolynan şyqqan ağyndar därettı būzady jäne däretsız oqylğan namaz qaita oqylady. (Märğinani, äl-Hidaia, 1/17) Sonymen qatar sulyqtyñ kölemı alaqannan ülken bolsa, kiımın auystyruy nemese lastanğan jerın juuy kerek.
Derekköz: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu
Būl mazmūn jasandy intellekt kömegımen daiyndalyp, redaktor teksergen.