Namazda kavme men djelsenıñ ükımı qandai, qanşa uaqyt kütu kerek?

Kavme – namazda rukuğdan tūrğan kezde säjdege barmai tūryp, tolyq tık tūru jäne eñ az degende «Subhanallah» dep aitatyndai uaqyt tık tūru; djelse – namazda ekı säjde arasynda otyryp, eñ az degende «Subhanallah» dep aitatyndai uaqyt kütu. Hanafi mäzhabynda keibır pıkır boiynşa djelse men kavme – sünnet, al tañdauly pıkır boiynşa uäjıp. Eger qatelesıp qaldyrylsa, säjde-i sähu jasau kerek. Ädeiı qaldyrylsa, tahriman mäkruh bolyp sanalady, būl jağdaida namazdy qaita oqu qajet. İmam Şafiği, İmam Mälik jäne İmam Ahmad ibn Hanbal boiynşa djelse men kavme – paryz, olardy qaldyrumen namaz būzylady. (İbn Abidin, Reddul-muhtar, 1/465; İbn Kudama, äl-Muğni, 2/22; Näuäui, Ravza, 1/223)

Äbu Huraira (r.a.) bylai riuaiat etedı: «Alla Elşısı bır künı meşıtke kırdı, artynan bır adam kelıp namaz oqydy. Sosyn kelıp Alla Elşısıne sälem berdı. Ol sälemın aldy da: ‘Qaityp baryp namazyñdy qaita oqy’ dedı. Būl jağdai üş ret qaitalandy, soñynda bylai dedı: ‘Namaz oqyğanda täkbır al, sosyn Qūrannan bıletın jeñıl jerın oqy, sosyn rukuğqa iıl de, müşelerıñ ornyğyp, tynyştalğanşa rukuğta tūr. Keiın rukuğtan tūr da, tolyq tık tūr. Sosyn säjdege bar da, müşelerıñ ornyğyp, tynyştalğanşa säjdede bol. Keiın tolyq ornyqqanşa otyr, sosyn qaita säjdege baryp, müşelerıñ ornyğyp, tynyştalğanşa sonda bol. Barlyq namazdaryñda osylai ıste.’ (Buhari, Äzan, 122 [793]; Muslim, Salat, 45 [397])

Osyğan bailanysty, namaz oquşy adamnyñ namazyn ta’dil-i ärkanğa sai oryndauy asa mañyzdy. Ta’dil-i ärkan äsırese rukuğta, kavmede (rukuğtan keiıngı tūrysta), säjdede jäne djelsede (ekı säjde arasyndağy otyrysta) jüzege asady. Qorytyndylai kele, ta’dil-i ärkan tūrğysynan: rukuğta, rukuğtan tık tūruda, säjde men ekı säjde arasynda eñ az degende bır ret «Subhanallah» dep aitatyndai uaqyt tūru qajet. (Zäilai, Täbiinu’l-hakaik, 1/106)

Derekköz: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu