Alla Tağala Qur'anda:
«Sanawlı künderde (paryz namazdan keiın täkbır, tahlil aıtıp) Allanı eske alıñdar» [1] , - dep buırdı.
Ardaqty paığambarymyz (oğan Allanıñ salaýatı men sälemi bolsyn):
«Alla Tağalanıñ quzyrynda osy on kündе jasalğan izgi amal’dan abzаl äri süıkimdi igi is joq. Endeshe sol kezde tasbihty (subhanalla), tahmidty (älhamdu lillä), tahlildi (lä iläha illalla), täkbirdi (Allahu akbar) köbeıtiñder», – degen [2] .
Ğalımdar täkbır tashriqty aıtuğa biraūyzdan kelisken (ijmağ etken).
Shariat boıynsha, tashriq künderi är paryz namazdyñ artınan bir ret täkbır tashriq aıtu – uäjip. Täkbirdi imamnyñ artınan uıığan adamdar da aıtady. Äıel kisiler täkbır aıtqanda daūystaryn qattı kötermeıdi. Täkbirdi bir retten artıq aıtsa da bolady. Buryngy qaza namazdardy oqyğanda nemese tashriq künderi qaza etip, onı sosyn ötegen’de täkbır tashriq aıtylmaıdy.
Täkbır-tashriq aıtılatyn künder – bes kün. Olar: arapa küni, üsh aıt künderi jäne odan keıingi bir kün. Ol bıyl 5, 6, 7, 8, 9 mausymğa säıkes keledi. Demek, 5 mausym küni tañ namazynyñ eki rakağat paryzyn oqyp, eki jaqqa sälem bergen’den keıin täkbır aıtwdy bastap, 9 mausym ekinti namazynda ayaqtaiymyz. Osy aralyqta täkbır-tashriq är paryz namazdan keıin, jalpy 23 namazda aıtylady.
Täkbır tashriq sözderi: Allahu akbar, Allahu akbar! Lä iläha illallahu, wallahu akbar! Allahu akbar, wa lillahil hamd!
Täkbır tashriqtyñ oqiğasy bylaı: «Ibrahim paığambar uly Ismaildy qurban etu üshin alqymyna pıshaq tartqanda pıshaq ötpedi. Sonda Alla Tağala Jäbireıl perishtege pıdıyağa qoı alyp keluge buırdy. Jäbireıl perishte Ibrahim paığambar uly Ismaildy bauızdap qoıuynan qorqyp, «Allahu akbar, Allahu akbar» dep täkbır aıttı. Ibrahim paığambar bwny estip, «Lä iläha illallahu, wallahu akbar» dedi. Uly Ismail ornyna qurbandyq berilgenin bılıp, «Allahu akbar, wa lillahil hamd» dep shükir etti» [3] .
Hasan AMANQUL
QMDB Dini bilim jäne kadr daıyndaw
böliminiñ meñgeruşisi
Būl mazmūn jasandy intellekt kömegımen daiyndalyp, redaktor teksergen.