NEGE ALDIMEN ANAĞA JAQSYLYQ JASALADY?

Islam dini ata-anany qwrmetteudi buıyrady. Bul turaly Alla Tağala Qur'anda:

«Biz adam balasyna ata-anasyna barınşa jaqsylyq jasaudy buıyrdyq. Anasy ony qinala jürip (birneşe ai) köterdi jäne qinala bosandy. Onıñ ana qursagynda jatuy men emşekten şığuy (eñ keminde) otız aiğa sozylady», – dep bayandady («Ahqaf» süresi, 15-ayat).

Bul ayatta ata-anağa, äsirese anağa jaqsylyq jasaudıñ sebebi anyq körsetilgen. Yagni ana toğız ai balasyn köteredı, onı qinalyp tuady, sosyn säbidıñ auzy tamaqqa tigenshe emizedi. Älbette munıñ bärı oñai jumys emes. Degenmen ana öziniñ meıirimdiligi, sabyrlygy jäne batyldyğymen onı ädemi türde sözsiz oryndap şygady.

Paığambarymyz (oğan Allanyñ salauaty men sälemi bolsyn) öziniñ hadisterinde anany erekşe qwrmetteu turaly aıtyp ötkен. Birde Alla elşisiniñ aldyna bir adam kelip: «Kımge jaqsylyq jasaiyn?» – dep suraıdy. Ol: «Anaña jaqsylyq jasa» , – deıdi. Älgi kisi ekinshi ret surağanda da, Paığambarymyz (oğan Allanyñ salauaty men sälemi bolsyn): «Anaña» , – deıdi. Üşinşi märtede de: «Anaña» , – dep jauap beredi. Törtinşisinde ğana: «Äkeñe» , – dep aıtaды (Buhari, Müslim).

Nege anany aldımen, äkeni keıin aıttı? Munı ğalymdarymyz bylaı tüsindiredi: «Perzenttiñ dünıege keluı, onı kişkentaiynan tamaqtandyryp, tärbıelep ösiru barısında äkеге qarağanda ananyñ qyzmeti joğarı baıqalady. Balanyñ paıda boluyna ata-ana ekeui sebep bolsa da, äke onı köp sezine bermeydi. Al ana onı toğız ai boıy qursagynda alyp jüredi. Jüktılik sebebinen älsizdenedi, jüregi aınaıp basy aınałady. Şaranany köterip jürumen qatar denesi arqyly onı azyqtandyredı jäne basqa da qiındyqtardy basynan ötkizedi. Sosyn perzenttiñ dünıege keluı de analar üşin ülken emtihan. Ajalıñ auzında turyp, bala tuuğa razy bolğany, mine osy kezde bilinedi. Bala tuğannan keıin de äke näpaqa tauyp berumen ğana şekteledi. Al balany emizu, oğan tamaq beru, juındyru, jılağanda jubatu, tün uyqysyn tört bölu sekildi öte köp auyr isterdi analar orındaidy. Sol sebepti analardy ulyqtap äkelerden joğarı qoıyp Paığambarymyz (oğan Allanyñ salauaty men sälemi bolsyn) üş märtede «Anaña jaqsylyq jasa» degennen keıin, törtinşisinde ğana «Äkeñe jaqsylyq jasa» dep aıttan». Sondyqtan Islam dini analarğa joğarı deñgeıde qwrmet körsetudi buıyrady.

Hasan AMANQUL,

« Munara » gazetı , №5 , 2023 jyl