Özın-özı öltırgen adamnyñ janaza namazy oqyla ma?

Jan – Allanyñ qūlyna bergen amanaty. Basqa bıreudıñ janyn qiiu qandai künä bolsa, adamnyñ öz janyn qiiuy da sondai ülken künä bolyp tabylady. Paiğambarymyz (s.a.s.) köptegen hadisterınde özın-özı öltırudıñ qanşalyqty auyr künä ekenın jäne özın-özı öltırgen adamnyñ qandai jazağa ūşyraitynyn habarlağan. Ol bır hadisınde bylai deidı: «Kım özın taudan laqtyryp öltırse, ol tozaq otynda mäñgılık biıkten özın tastai beredı. Kım u ışıp özın öltırse, ol uyn qolyna ūstap, tozaq otynda mäñgı sol udy ışedı. Kım özın ötkır närsemen öltırse, ol da sol qūraldy qarnyna sūğyp, tozaq otynda mäñgı solai azaptalady.» (Buhari, Tib, 56 [5778]) Būl hadiste özın-özı öltırgen adamnyñ aqyrette köretın auyr ärı mäñgılık azaby özınıñ ıs-äreketınıñ nätijesı ekenı äserlı tılmen baiandalğan.

İslam ğalymdary hadistegı «mäñgılık azap» turaly sözdıñ özın-özı öltırudı halal dep sanap, özıne qol jūmsağandarğa qatysty ekenın nemese ūzaq uaqyt azap mağynasynda auyspaly türde aitylğanyn bıldırgen. (Aini, ‘Umde, 21/292)

Allanyñ amanat etıp bergen ömırın Onyñ razy bolmaityn jolmen aiaqtau – iağni özın-özı öltıru – sau aqylmen jasalmaityny anyq. Degenmen, adamnyñ esınen aiyrylğan küide özın öltıruı mümkın dep, ony keşıruı üşın Allağa dūğa etıledı. Sondai-aq ğalymdar «Kımde-kım ‘lä ilähä illa Allah’ dese, onyñ janaza namazyn oqyñdar.» (Taberani, äl-Mu‘jämül-käbir, 12/447[13622]) hadisınıñ jalpy mağynasyna süiene otyryp, kälimany aitqan ärbır mūsylmannyñ janaza namazy oqylatynyn aitqan. (İbn Qudama, äl-Muğni, 2/417; Nauaui, äl-Mäjmu’, 5/211; İbn Ruşd, Bidaiatul-muҗtähid, 1/239)

Derekköz: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu