PAYĞAMBARGA UAHI QALAY KELDI?

Alla Tağaladan payğambarlarga tikeley nemese elşi arqılı keletin anıq habarlar «uahi» dep ataladı. Qur'anda Alla Tağalanıñ arğa, Musa anasına, İsa izbasarlarına, periştelerge, jerge jäne aspannıñ jeti qabatına uahi etilgeni aytıladı.

Sondıqtan Adam atadan bastap külli payğambarlarga (olarğa Allanıñ sälemi bolsın) uahi kelgen. Bul turalı Qur'anda:

«Nuh jäne odan keyingi payğambarlarga uahi etkenimizdey sağan da (Muhammed) uahi ettik. Sonday-aq İbrahimge, İsmailğa, İsqaqqa, Jaqıp pen onıñ urpaqtarına, İsağa, Ayupqa, Jüniske, Harunğa, Süleymenge de uahi ettik. Däuitke Zaburdı tüsirdik», – delingen («Nisa» süresi, 163-ayat).

Bugan qosımşa «Sağan osı Qurandı uahi etu arqılı qissalardıñ eñ jaqsısın bayan daymız» dep Qurannıñ uahi arqılı tüskeni aytıladı («Yusuf» süresi, 3-ayat).

Uahidiñ qanday bolatını jäne qalay äser etetini bizge beyämälim. Ol Alla men payğambar arasındagı sırly söylesu hali. Keyde uahi şınayı tus türinde keletini, keyde Jabireyil perişteniñ adam keypinde nemese öz beyinesinde kelip, uahi jetkizgeni aytıladı. Al miğrajda Ardaktı Payğambarımız (oğan Allanıñ salauatı men sälemi bolsın) perde arqılı Alla Tağalamen söylesip, bes waqıt namazdı, «Baqara» süresiniñ soñğı eki ayatın alğanı belgili.

Ayşa anamızdan (odan Alla razı bolsyn) jetken hadiste Haris ibn Hişam Haq elşisinen (oğan Allanıñ salauatı men sälemi bolsyn): «Sizge uahi qalay keledi?» – dep suraydı. Sonda Alla elşisi (oğan Allanıñ salauatı men sälemi bolsyn):

«Keyde qoñırau ünindey bop keledi, bul mağan öte qiınğa soğadı, al aytqanın uğıp alğanımdan keyin, jeñildep qalamın. Al keyde perişte adam keypinde kelip til qatadı, men onıñ aytqandarın uğıp alamın»

, – dep jauap beredi. Ayşa anamız (odan Alla razı bolsyn) bılay deydi: «Qattı suıq bir küni ol kisiğe uahi kelgenin jäne odan (uahi) ajıraganda maŋdayınan suıq ter şıqqanın kördim», – degen (Tirmizi).

Senimdi hadisterde «Payğambarımızğa (oğan Allanıñ salauatı men sälemi bolsyn) uahi kelgende, qattı küyzelip, jüzi sup-sur tüske aynalatın. Sonday-aq Haq elşisi (oğan Allanıñ salauatı men sälemi bolsyn) uahi kelgende basın tömen enkeytip turatın. Sahabalar da bastarın tömen tusiretın. Uahi kelip ketkennen soñ basın qayta köteretin edi» delingen (Müslim).

Daiyndağan Hasan AMANQUL