QABIR ÁLEMI QANDAI ÁLEM?

Qabir – aqıret ayałdamalarynyń alǵashqy mekeni. Onı barzaq álemi dep te ataidy. Ol – dúniyeden ótkenderdiń aqırzaman bastaĺǵanǵa deıin bolatyn orny. Iani bul dúnie men Qııamet kúni aralyǵyn bólıp turǵandyqtan, barzaq álemi dep te atalaǵan.

Alla Taǵala Qur'anda: «Aqyry olardyń birine ólim kelgen sätte: «Rabbym! Meni (dúniege) qaıtar! Múmkin men qaldyrǵanymda (dúniede) jaqsy amal istermin», – deıdi. Áste olai emes. Bul onyń aıtaqan bir bos sózi. Olardyń artynda qaıta tiriletin kúnge deıin kedergi (barzah) bar» , – degen («Muminun» súresi, 99-100 ayattar).

Áhli súnnet senimi boıynsha, ár adam dúniyeden ótkenden soń qabirge jerlenbe me, jerlenbeı me, tipti suǵa batyp, órtenip ketse de nemese ań-qus jep ketse de, óziniń amalyna saı esep berip, suraqqa tartylady. Alla elshisi (oǵan Allanyń salaýaty men sálemi bolsyn) qabir basynda:

«Bauyrlaryń úshin Alladan keshirim tileńder jáne ol úshin pana surańdar. Óitkeni ol qazir esepke alynyp jatyr» , – degen.

Sondaı-aq hadisterde aıtylǵandaı, adam qabirge jerlengen soń oǵan Múnkár, Nákír degen eki perishte kelip, suraq qoıady. Eger múmin pende bolsa, perishteler «Rabbyń kim?» dese, «Rabbym – Alla», «Diniń ne?» dese, «Diním – Islam», «Senderge jiberilgen kisi kim?» dese, Ol – Allanyń elshisi», – dep jauap beredi eken. Sol kezde kokten bir jarshy: «Pendemiń ras aıtaǵany úshin oǵan (qabirine) jánnattan (tósenish) tóseńder, onı jánnattan kiindirinder jáne oǵan jumaqqa qarai esik ashańdar!» – deıdi. Oǵan (jánnatyń) lebi men xosh íisi kelip turady ári qabiri kózi jetken jerge deıin keńeıtilip beriledi», – degen.

Al eger munáfiq (ekijúzdi) adam bolsa perishteler suraq qoıǵanda: «Bilmeımin, men adamdardyń birdeńe deıtin in estip, men de sony qaıtalap aıtyp júrip edim. Ol kisiniń kim ekenin bilmeımin», – deıdi. Sonda eki perishte: «Seniń solai aıtatynyńdy biletinbiz», – deıdi. Sosyn jerge: «Oǵan jaqynda», – degen ámir beriledi. Jer jaqyndap onı qabyrǵalary aıqasqan sha qysady. Sóıtip Alla Taǵala sol ornynan tiriltip turǵyzǵanǵa deıin, iani Qııamet kúninen deıin azap shegip jatady», – degen. Iani dúniyeden ótkender imansyz nemese munáfiq bolsa, eki perishteniń suraqtaryna jauap bere almaı, tozaq esikteri ashylyp, ondaǵy azaptyń belgileri kórsetiledi.

Qoryta aıttańda, hadiste aıtylǵandaı, qabir jánnat baqshalarynan bir baqsha ne tozaq shunqyrlar nan bir shunqyr. Sondyqtan pende imansyz bolsa, qabirinde azap shegedi, imandy bolsa nyǵmetke bólenedi. Bul waqyt adam dúniyeden ótkenden bastalyp, Qııametke, iani qaıta tiriletin kúnge deıin sozylady. Alla Taǵala barshamyzdy qabir azabynan, tozaq ot ynan saqtap, jánnat ie leri qatarynda boludy násip etkei!

Medet QURMASHULY

«Iman» jurnaly, №8 , 2024 jyl