Namaz uaqytyQağba – adam balasınıñ qulşılıq etui üşin turğızılğan eñ alğaşqı ğibadat üyi äri isi musulmannıñ qıblası. Ol qasietti Mekke qalasında ornalasqan. Qağba – tekşe pişindi ğimarat. Arabtar tekşe pişindi üydi «Qağba» dep ataydı.
Biiktigi – 15 metr, aumağı – 180 şarşı metr. Onıñ tört burışı bar: qara tas turğan burışı, Irak, Şam jäne Yemen burışı. Qağbanıñ işinde ne barı köpke jumbaq. Bir ğasır burın bul suraq qoyılmaytın. Sebebi kez kelgen adam Qağbağa kire alatın. Alayda qajılıqqa keluşiler sanınıñ artuına jäne basqa da faktorlarğa baylanıstı onıñ esigi tazalau üşin ğana jılına eki ret aşılatın boldı. 2016 jılı Saud Arabiyası memleketi onıñ bir ret Muharram ayında juyılatının jariyaladı. Sonday-aq Saud Arabiyası Korol'diginiñ ruqsatımen joğarı lauazımdı tulğalar men erekşe qonaqtar üşin de aşıladı.
Aldımen Qağbanıñ esiginen bastasaq. Qağbanıñ esigi qara tas turğan burışqa jaqın. Şamamen 2 metr biikte ornalasqandıqtan, baspaldaq arqılı köteriledi. Esikte jasağan şeberdiñ qoltañbası bar. Esikti äşekeyleuge 280 keli altın qoldanılğan. Älemdegi eñ qımbat esik – osı Qağbanıñ esigi. Qağbanıñ kiltі Paiğambarımızdıñ (oğan Allanıñ salaŭatı men sälemi bolsyn) kezinen bastap Bani Şäyba otbasında saqtalıp keledi.
Qağbanıñ işine kirgende xoş iis şığıp turadı. Öytkeni onı tazalağannan keyin köp mölşerde xoş iisti ätrler sebilip, sürtiledi. Edenine aq märmär taqtalar töselgen. Joğarı jağında tüsü men töselui jağınan erekşe bir tus bar. Bul – musulmandar Mekkeni alğannan keyin Paiğambarımızdıñ (oğan Allanıñ salaŭatı men sälemi bolsyn) namaz oqığan jeri.
Qabırğasınıñ astıñğı böligi – aq märmärmen, al esik üstindegi böligi men töbesi kümispen Qur'an ayattarı jazılğan jaşıl jibek matamen qaptağan. Qabırğalarına on taqtayşa ilin gen. Ol taqtayşalarda Qağbanı saluğa, jöndeuge qatısqan bileuşilerdiñ esimderi jazılğan.
Qağbanıñ töbesin üş qoñır tüsdi bağana ustap tur. Bul bağanalar ağastıñ eñ berik türinen jasalğandıqtan, şamamen 1350 jıl boıy buzulmağan. Onı kezinde Paiğambarımızdıñ (oğan Allanıñ salaŭatı men sälemi bolsyn) sahabası Abdulla ibn Zubair salğan eken. Bağanardıñ arasına altın jalatılğan arqan baylanğan, onda kümis, mıstan jasalğan köptegen köne şamdar men duğaları bar ärtürli ıdıslar ornalasqan. Qağbanıñ oñ jağında «täube» dep atalатын esigi bar. Ol esik arqılı Qağbanıñ töbesine şığatın baspaldaq bar. Müşit qızmetkerleri Qağbanıñ jabındısın auıstıru üşin osı baspaldaqpen köteriledi.
Qağbanıñ kireberisindegi eki bağananıñ arasında ortasha ölşemdi ağastan jasalğan üstel bar. Üsteldiñ tartpalarında Qağbağa sebiletin ätrler jäne basqa kerek-jaratar saqtaladı.
Medet QURMAŞULI
«İman» jurnalı, №6 , 2023 jıl
Būl mazmūn jasandy intellekt kömegımen daiyndalyp, redaktor teksergen.