Namaz uaqytyQazirgi tañda umra saparına barudıñ jaña bir täsili payda boldı. Yani, birneşe adam «qara kassa» oynap, aralarınan kezekpen bir adamdı ay sayın umrağa jibere otıradı.
Mısalı, on kisi birigip, är ayda bireuin umrağa jibеру maqsatında «chernaya kassa» oynaydı. Umra saparınıñ qarajatı 700 mıñ teñge bolsa, ärbiri saparğa şığatın adamğa 70 mıñ teñgeden jinaп beruge kelisedi. Solayşa belgilі waqıt işinde on adamnıñ bärі umranı orındap qaytadı. Al umrağa baratın adamdı olar qura tastap anıqtauı mümkin.
Keybir ğalımdar munday jolmen umrağa barudı sünnet te, müstahap ta emes dep sanaydı. Yani, jalpı aytqanda, bulay istemegen jaqsıraq, deydi. Sebebi, umrağa aldın barıp kelgen adam keyin baratın adamlardıñ aqşasın qaytaradı. Demek ol adam umrağa qaryz alıp barıp kelgen bolıp tur. Bul is – mäkruh. Öytkeni,
«Алла Тағала ешбір адамға шамасы келмейтін міндетті жүктемейді» («Baqara» süresi, 286-ayat).
Şaması kelmeytin adamnıñ qajılıq pen umra ğibadatın orındauı da mindet emes.
Alla Tağala Qur'anda:
«Жақсылық және тақуалық жолында бір-біріңе жәрдемші болыңдар» , – dep buyradı («Maida» süresi, 2-ayat).
Bul ayattan üylenu, üy salu, qaryzdı öteu jäne basqa qajetti isterge järdemdesu kerekti tüsinedi. Al, qaryz alıp umrağa barudı järdem dep naqty aytu qiyn.
Şariatımızda qajetti isterge jäne qattı qinalğan jağdayda ğana qaryz aluğa buyrıladı. Al, umra ğibadaty mindettelgen qulışıqqa jatpaydı. Sondıqtan umra saparına baratın adam mümkindik bolsa, qaryzdanbauı kerek.
Hasan AMANQUL
« Munara » gazetі , №4 , 2023 jıl
Būl mazmūn jasandy intellekt kömegımen daiyndalyp, redaktor teksergen.