QURANDA NE ÜŞİN ALLA TAĞALA UAQITPEN ANT ETEDİ?

Uaqıt – bizdiñ ömirimiz, adamğa Allanıñ bergen sıyı, Qıyamet küni suralatın amanatı, biz ielik etip otırğan närseniñ eñ qımbatı. Allanıñ pendelerine bergen köp nığmetiniñ biri. Qaryzğa aluğa jäne beruge bolmaydı, sıyğa tartılmaydı, mura retinde qaldırılmaydı. Siz ben bizden suramastan kelip, ötip jatır. Adam düniesin, mansabın, densaulığın, tağı basqa närselerdi joğaltsa artqa qaytaruı mümkin. Al ötkən uaqıttı qaytaru mümkin emes.

Alla Tağala qasietti Quranda birneşe jerde uaqıtpen ant etken. Uaqıtqa sert etilip bastalğan «Ğasır» süresi, kün, tün, säske, tañ, t.s.s uaqıtqa baylanıstı ant etken ayattar köp. Alla Tağala nemen ant-su işse odan keyingi keletin närseniñ mañızdılığın körsetedi.

Alla Tağalanıñ Özi bizdiñ nazarımızdı audarıp otırğan uaqıtqa nemquraylı qaru – nağız ğapıldıqtıñ belgisi.

Sondıqtan da aqıldı adam uaqıtınıñ qadirin biledi. Bul düniege ne üşin kelgenin, qayda baratının da biledi. Öytkeni pende Qıyamet küni uaqıtın qalay ötkizgeni jayında suralmayınşa, turğan ornınan qozğalmaydı.

Paiğambarımız (oğan Allanıñ salauatı men sälemi bolsın): «Qıyamet küni pende tört närsedən suralmayınşa, ayağı turğan jerinen tapjılmaydı. Ömirin qalay ötkizgeninen, jastıq şağın qalay jäne nemen ötkizgeninen, dünie-mülkin qaydan tauıp, qay jerge jumsağanınan jäne bilimın qalay qoldanğanın» , – degen.

Bul hadiske qarar bolsaq adam ömiriniñ ärbir sätinen suralatını, sonımen qatar jastıq şağınan suralatını aytılğan.

Uaqıttıñ üş türli erekşe qasieti bar:

• Birînşi – ötkən uaqıt qaytıp kelmeydi.

• Ekinşi – ötkizgen uaqıtqa esep beremiz.

• Üşînşi – uaqıt satılmaydı, satıp alınbaydı.

Sondıqtan uaqıtqa say mindetti bolatın närsler:

• Uaqıttı bosqa ötkizbey, özige payda beretin närselermen ötkizu,

• qanşa jasasañ da bir küni dünieden ötetiniñdi bılu,

• dünieñ üşin ölmeitindey qızmet etu,

• aqiret üşin erteñ öletindey amal etu,

• dünieden ötkenden soñ artyñda sağan barıp turatın närse qaldıru.

İbn Masğud (oğan Alla razı bolsyn): «Men ömirim qısqarıp, sawapty amaldarsız ötkizgen künime ökingenimnen artıq ökingen emespin», – degen. Sondıqtan är uaqıtımızdı ğanimet tutıp, äserese jastıq şağımızdı Alla razı bolatın igi amaldar jasaumız qajet. İmandı, müminderdin erekşeligın sipattağan bir ayatta:

«Olar bos jäne paydasız isterden aulaq jüredi» , – delingen («Muminun» süresi, 3-ayat).

Osılayşa musulmandardın uaqıtın bosqa ötkizbeytinin bayandağan.

Qoryta aytqanda, Alla Tağala nemen ant-su işse, odan keyingi keletin närseniñ mañızdılığın körsetedi. Uaqıt – adamnıñ ömiri. İmam Şafii: «Uaqıt – ötkir qılış ispettes, eger sen onı kespesen, ol seni kesedi», – degen. Kim uaqıtınıñ qunın bilmese, ömiriniñ qalay ötip jatqanına män bermeydi. Sondıqtan aqıldı adam uaqıttıñ mañızdılığın eskere otırıp, öziniñ düniesine jäne aqiretine paydası tietin amalmen aynalısadı. Alla Tağala ärbir sätin qadirin tüsınıp, onı bosqa ötkizbey, eki dünïemizge paydası tietin amal isteuimizdi näsip etsin!

Medet QURMAŞULY

«İman» jurnalı, №12, 2024 jıl