QURANDY QATE OQYSA, NAMAZ BUZYLA MA?

Negizinde namazda Qur'an ayattary täjuid erejelerine sai durys oqyluy kerek. Yagni namaz oqushy adam Qur'an oqyganda äripterdiñ durys shyğuyna (mahrajğa), sözdiñ soñğı hareketine (iğrabqa), täshdid pen tänuinniñ oqyluyna, sozyp oqylatyn äripterge (madd), qalqala äripterdiñ oqyluyna, idğam men iqlabqa, uasl erejelerine muqiyat boluy tiis. Sebebi ayatty qate oqw arqyly onıñ mağınasy özgереді. Al ayattyñ mağınasy özgergen jağdayda namazy buzylwı mümkin.

Degenmen Qur'an oqyğanda öreskel qatelikke barmasa, yagni ayattyñ mazmuny teris (dinge, şariatqa qayşy) mağınaga özgermese, Hanafi ğalımdary solai oqılğan namazdy durys dep eseptegen (Fätaŭai Qazihan, 1/87). Mısaly, «Fatiha» süresinde «äl-hamdu» sözіn qatelisip «äl-hamdä» nemese «äl-hamadu» dep oqysa, namaz buzylmaidy. Sebebi osylaı harekettin basqasha oqysa da, mağınasy özgermeydi. Däl osy süredegi «nağbudu» sözіn «nağbadu» nemese «nağbidu» dep oqysa, namazy buzylmaidy. Al ayatty ädeyi buzyp oqysa, namazy buzylady hem ülken künä alady.

Mağınasy özgermeytindey bir äriptiñ ornına basqa bir ärip oqysa da, namaz buzylmaidy. Mısaly, «innäl muslimina» emes, «innäl muslimuna» dep «ıya» äripiniñ ornına «wau» äripin oqw.

Qur'andağı «innash shaitona yanzağu baina'hum» degen ayattağı «yanzağu» sözіn «yanza'ŭ» (ğain äripin ain) dep oqysa, namazy buzylmaidy.

Ayatta «Rasında shaitan qashanda olardyn arasyna jіk salwğa tırısaды» delingen («Isra» süresi, 53-ayat).

Ğain äripin ainga özgertip oqığanda, «shaitan olardyn arasyn ajyratwdı qalaiды» degen mağına shyğady. Bul öreskel qatelik bolyp sanalmaydy. Sebebi aqiqaty da solai.

Qur'andağı «äl-qonitina» (qaltqysyz bağyngan erler) degen sözdiñ ornına jiñişke «tä» äripin juan «to» etip «äl-qonityna» (ümitin üzgen erler) dep oqysa, namazy buzylady («Ahzab» süresi, 35-ayat).

Äripterdi awystyryp mağınasy buzylatyndai etip oqysa da, namaz buzylwı mümkin. Mısaly, «fasuhqol li ashabis sa'ir» (tozaq ieleri Allanyñ raqymynan awlaq bolsyn) degen ayatty «fasuhqol li ashabish sha'ir» (arpa ieleri Allanyñ raqymynan awlaq bolsyn), yagni «sin» äripin «shin» dep awystyryp oqw.

Namazdyñ işinde Qur'andağı «farrot min qos-varo» (arystannan qashqan) ayatynda «qos-varo» (arystan) sözіn «kou-saro» (qamystan jasalynğan ydys) dep äripterdiñ ornyn awystyryp oqysa, namaz buzylady («Muddassir» süresi, 51-ayat). Älbette namaz oqyğanda munday qatelikter kezdeswi mümkin. Sondyqtan Qur'andy barynscha durys jatтап, namaz oqyğanda onı qatesiz oqwğa tırısw kerek. Al ayatty qate oqyğan jağdaıda onıñ şeşimin bilimdi imamdardan surap bilwi qajet.

Hasan AMANQUL,

« Munara » gazetі , №7 , 2023 jyl