QURBAN ŞALĞANDA NIET ETU ŞART PA?

Negizinde ärbir is mindetti türde niet etumen bastaladı. Keybir ğibadattarda naqty niet etilmese, közdelgen maqsat orındalmai, jai bir äreket bolıp qaluyı mümkin.

Payğambarımız (oğan Allahnıñ salaýatı men sälemi bolsyn):

إنما الأعمال بالنيات، وإنما لكل امرئ ما نوى

«Şın mäñinde, amaldar nietke baylanıstı. Kim nege niet etse, onıñ qarımtasın aladı» , – degen [1] .

Qurbanlıq durıs bolu üşin üş şart tabılu qajet: saw mal bolu, Ayt künderi qurbanlıq şalu jäne niet etu. Nietti tilmen aytu şart emes, köñilde niet etudiñ özi jetkilikti. Qurbanlıq malın satıp alğanda, bireuge tapsırıs bergen de nemese onı özi bauızdağan kezde qurbanlıq ğibadatın niet etumen şart orındaladı.

Qurban şalğanda bılay niet etu sünnet: «Бисмилләһи, Аллаһу акбар! Ua, Jaratqan İem! Mına qurbandıqtı sen mağan rızıq etip berdiñ. Men onı Seniñ razılığıñ üşin qurban etemin. Bul qurbandıqtı menen qabıl et!». Basqa sözben aitsa da, nemese «Бисмилләһи, Аллаһу акбар» dep qısqa qayırıp qoısa da boladı.

Jabir ibn Abdulla (Alla oğan razı bolsyn):

شَهِدْتُ معَ رسولِ اللَّهِ صلَّى اللَّهُ علَيهِ وسلَّمَ الأَضحى بالمصلَّى، فلمَّا قَضى خطبتَهُ نزلَ من منبرِهِ، وأُتِيَ بِكَبشٍ فذبحَهُ رسولُ اللَّهِ صلَّى اللَّهُ علَيهِ وسلَّمَ بيدِهِ، وقالَ: بسمِ اللَّهِ واللَّهُ أَكْبرُ، هذا عنِّي، وعمَّن لَم يضحِّ من أمَّتي

«Men Allah elşisimen (oğan Allahnıñ salaýatı men sälemi bolsyn) birge meşitke barıp qurban Ayt namazına qatastım. Sonda ol qutpa oqıp bolğan soñ minberge tüsti. Bir qoşqar äkelip, «Бисмилләһи, Аллаһу акбар, bul qurbandıqtı meniñ jäne qurbanlıq şalmağan ümmetimdiñ atınan qabıl et» – dep, qoıdı qolımen bauızdadı», – dedi [2] .

Qaitkende de niet qulışılıq etuşiniñ sanasın böten oydan taza ustap, dene qimılı men aqıl-oıınıñ birtutastığına jetip, ğibadattın yqılastı atqaruğa mümkindik beredi.

Osy orayda, qurbanlıq ğibadatında niettiñ mañızdılığın körsetetin mına mısaldarğa toqtalıp ötek:

Qasapşı qurban şalyp jatqanın umıtyp maldı bauızdasa, bul jağdaıda maldı satyp alıp jatqandağı nemese maldı qurbanlıqqa belgilep jatqandağı nieti esepke alınadı. Kedei adam qurbanlıq şalu nietimen bir qoı satyp alsa, oğan sol qurbanlıqtı şalu uäjip boladı. Eger satyp alğan malı urlansa nemese joğalsa, oğan eşteñe mindet bolmaydı. Niet etip alğan qurbanlığın şalmasa äri qurban şalu waqıtı ötip ketse, baığa uqsap sadaqa beruge mindetti boladı. Satyp alğan qurbanlığın basqa adam ruqsatsız bauızdasa, qurbanlığı durıs sanaladı. Öytkeni, iesiniñ maldı äuelde qurbanlıq nietimen satyp alğanı esepke alınadı [3] . Bir kisiden jeti kisige deıin birigip, siır, ne tüie şalğanda, olardıñ ärqaısı qurbanlıqtı niet etuleri tiis. Aralarındagı bireui soğım nemese jäi et alu nietimen qatıs sa, eşbireuiniñ ülesi qurbanlıqqa esepte l meidi [4] .

QMDB Şariat jäne pätua bölimi

[1] Buhari riuaýat etken.

[2] Äbu Däuit, Tirmizi riuaýat etken.

[3] Äl-mufassal fil-fiqh äl-hanafi, 217.

[4] Fätaуа Hindia, 5/351.