Namaz uaqytyQurban – arab tilinde «jaqyndau» degen maǵynany bildirip, jaqsy is-ámelder arqyly Jaratqanǵa jaqyndau degendi anglatady. Shariǵattaǵy terminlik maǵynasy – Alla Taǵalanıń rızashylyǵyna jaqyndau niyeti men belgilengen waqyt pen ereje-sharttardy eskerip mal shalu [1] .
Qurban shaludyń mán-maǵynasy turaly Jaratqan Jabbar Haq bylaı deıdi:
لَنْ تَنَالُوا الْبِرَّ حَتَّىٰ تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ
«Ózderiń jaqsy kórgende Alla jolyna jumsaıynsha igilikke jetpeısińder» [2] .
Ayattyń maǵynasy – adam mal-múliktiń eń jaqsyların qaıyr, sadaqa, zeketke bermese, Rabbysynyń rızalyǵyna jetpeıdi degenge sayady. Demek, Qudai Taǵala rızalyǵy úshin qurban shalǵanda musulmannyń yqylys-niyeti, Iesiniń ámirine boısunushylyǵy synalady. Ibragim paǵambar (oǵan Allanyń sálemi bolsyn) sondaı synaqtan ótti. Jalpy adamzatqa bul dúniyede mal-múlik aqirettegi azaptan saqtai tyn qalqan, Allanyń rızalyǵyna jetuge sebep bolu úshin berilgen.
Alla Taǵala janúardyń qanynyń aqqanyna, onyń eti men terisine muqtazh emes. Qasietti ayatta aıtylǵanday, Jaratqan Iege kerek nárse ol emes, pendesiniń aq peıili, yqylys-niyeti ǵana. Haq Taǵala bylaısha bayan daıdy:
لَنْ يَنَالَ اللَّهَ لُحُومُهَا وَلَا دِمَاؤُهَا وَلَٰكِنْ يَنَالُهُ التَّقْوَىٰ مِنْكُمْ
«Allagha olardyń etteri de, qandary da jetpeıdi. Al Oǵan senderdiń taqýalyǵyń ǵana jetedi» [3] .
Ras, Qudai Taǵala úshin mańyzdysy – qulyshlyqtyń formas y emes, maǵynasy. Pendenıń yqylys-peıili, taqýalyǵy basty nazarda bolady.
Qurban shalu – Alla Taǵalanıń bergen sansyz nıǵmet-nesibelerine, jyl sayın aman-esen jetkenge shukirshilik retinde hám jyl boıy jibergen kúná-katelikterdi jýý úshin oryndalatyn ǵibadat. Sonday-aq, musulman shalǵan malynyń etinen bala-shaǵasyna, agaiyn-tuysyna, kórshilerine taratady, kedeiler de paydalanady. Sol arqyly qoǵamda bereke-birlik, yntymaq, janashyrl yq, agaiyndyq, tatulyq arta tusedi.
[1] Raddu ál-muhtar, 9/452.
[2] «Ál-Imran» súresi, 92-ayat.
[3] «Haj» súresi, 37-ayat.
Būl mazmūn jasandy intellekt kömegımen daiyndalyp, redaktor teksergen.