QURBAN SHALUDYŃ ÚKIMI QANDAI?

Hanafi mazhaby boıynsha qurban aıt kúnderi qurban shalu muqim (jolaushy emes), baı, azat mūsliman adamǵa wájip (mindet) bolady [1] .

Alla Taǵala Qūran Kárimde:

فَصَلِّ لِرَبِّكَ وَانْحَرْ

« Endeshe, Rabbıń úshin namaz oqy da, qurban shal!» [2] – dep būıyrdy.

Būl jerdegi būıryq raı wájip (mindet) úkimín bildirip tur. Paǵambarymyzǵa (oǵan Allanyń salaýaty men sálemi bolsyn) mindettelgen nárse, úmmetíne de – mindet. Óıtkendı ol (oǵan Allanyń salaýaty men sálemi bolsyn) úmmetíne úlgi retinde jibergen [3] .

Sondaı-aq, Alla Taǵala bylaı deıdi:

... وَيَذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ فِي أَيَّامٍ مَّعْلُومَاتٍ عَلَىٰ مَا رَزَقَهُم مِّن بَهِيمَةِ الْأَنْعَامِ ۖ فَكُلُوا مِنْهَا وَأَطْعِمُوا الْبَائِسَ الْفَقِيرَ

« ... sondaı-aq, Allanyń ózderíne ryzaq etip bergen maldy belgilí kúnderde Allanyń atyn atap, qurbandyqqa shalsyn. Sóıtip, qurbandyqqa shalynǵan maldyń etinen ózderíń de jeńder, paqyrlar men kedeılerge de jegízíńder» [4] .

Paǵambar (oǵan Allanyń salaýaty men sálemi bolsyn) sahabalary būl ǵibadattıń mánín sūraǵanda:

«Qurban shalu – Ibrahím (oǵan Allanyń sálemi bolsyn) babalaryńnyń salyp ketken joly. Qurbandyqqa shalǵan maldaryńnyń árbir tal qylshyǵy úshin sawap alasyńdar» [5] , – dep jawab bergen.

Hanafi fiqh ǵalymdary būl būıryqtyń mūsliman úmmetíne de qatysty ekenin aıtyp, qurban shaludy wájip (mindetti qulyshlyq) retinde qarastyrǵan. Būny Ábu Hūraıradan (Alla oǵan rázy bolsyn) jetken hadiste Paǵambarymyz (oǵan Allanyń salaýaty men sálemi bolsyn):

مَنْ وجدَ سَعَةً فلَم يُضَحِّ فلا يَقْرَبنَّ مُصَلاَّنا

«Jaǵdaıy bola tūra qurbandyq mal shalmaǵan kisi bizdiń meshitimizge jaqyndamasyn» [6] , – dep qatan eskertegen.

Al Imam Yusuf pen Imam Mūhammadtiń bir kózqarasynda jáne maliki men shafiǵi mazhabtarında qurban shalu – sunnat. Olar dálel retinde mına hadisti keletiredi:

Paǵambarymyz (oǵan Allanyń salaýaty men sálemi bolsyn):

إذا رَأَيْتُمْ هِلالَ ذِي الحِجَّةِ وأَرادَ أحَدُكُمْ أنْ يُضَحِّيَ فَلْيُمْسِكْ عن شَعْرِهِ وأَظْفارِهِ

«Senderden zul-hijja aıyn kórip, qurban shaludy qalaǵan adam onyń (qurbandyqtyń) júní men tıyaǵyn ustasyn» , – degen [7] . «Qurban shaludy qalaǵan» dep aıtu shariatymyzdyń būl isti mindettemeıtiðin bildirip tur [8] . Sondaı-aq, Alla elshisi (oǵan Allanyń salaýaty men sálemi bolsyn): «Maǵan úsh nárse mindettelip, al sender úshin nápil (erikti qulyshlyq). Olar: útir namazy, qurban shalu jáne qurban aıt namazy» , – degen [9] .

• [1] Jáwhara naııra, 5/478.

• [2] Káwsar súresi, 2-aıat.

• [3] Bádaiǵ as-sanaıǵ, 10/245.

• [4] Haj súresi, 28-aıat.

• [5] Ibn Mája rıuaıat etken.

• [6] Ibn Hajar ál-Asqalani rıuaıat etken.

• [7] Mūslim rıuaıat etken.

• [8] Fatkhu bab ál-ǵinaıa, 3/284.

• [9] Ahmad, Hakim rıuaıat etken.