QURBAN SHAQQANDA QANDAY NIET AYTU KEREK?

Niet – qyltı namaz ben basqa ibadattar sekildi, qurban shaqqanda da asa mañyzdy. Qanday is bolmasın, aldymen nietpen bastalady. Niet bolmasa, amal maqbul bolmaydy. Pəyğambarımız Muḥammad (صلى الله عليه وسلم) aytqan:

«Şınında, is-äreketter nietke baylanysty. Adamğa niet etkeni beriledi» [1].

Qurban shaqqan kezde üş şart oryndaluy kerek: mal sağ-sau boluy, qurban ayt künlerinde şalu, jäne niet boluy. Nietti auızşa aytudıñ qajeti joq, jürekpen niet etu jetkilikti. Mal qurbanğa arnalıp şalınsa, şart oryndalğan bolady.

Mal şalar aldında mına niet aytuğa bolady: «Бисмилляхи, Аллаху Акбар! Ya, Rabbim! Bul qurbandı rizıq etip berdiñ. Seniñ rizalığıñ üşin şalıp jatyrmın. Qabıl etşi!» nemese «Бисмилляхи, Аллаху Акбар!» dep aytu jetkilikti.

Jabir ibn Abdulladan (رضي الله عنه): «Men Qurban ayt küninde Allah Elşisimen (صلى الله عليه وسلم) birge bayram namazyn oqıdım. Namazdan keyin ol qoy äkelip, şalıp, ayttı: “Бисмилляхи, Аллаху Акбар. Ya, Allah, bul – menen jäne ümmetimniñ qurban şala almağan adamdary üşin”» [2].

Qanday jağday bolmasın, niet adamnıñ oyın tazartıp, dene men sananı biriktirip, ibadattı şın jürekten oryndaudıñ kepili.

Qurban shaqqanda niettiñ mañyzyn körsetetin mysaldar:

• <p>Mal şalğan adam qurban şalıp jatqanın umytyp, ädeyi emes şalsa, onıñ nieti mal satyp alğanda nemese maldı qurbanğa arnap belgilegende esepteledi.</p>

• <p>Eger kedeý adam qoydy qurbanğa arnap satyp alsa, onı şalu wajib bolady. Alayda, mal urlanyp ketse nemese joğalyp ketsa, eş mindet joq. Qurban şalatyn waqyt ötkenşe şalmağan bolsa, baylardyqtaý sadaqa berui kerek.</p>

• <p>Biröw basqasınıñ malyn rüqsatsyz şalyp qoysa da, qurban qabıldanady. Sebebi, iesi maldy aldymen qurbanğa arnap satyp alğan bolady [3].</p>

• <p>Birneşe adam (1-den 7-ge deyin) birge siyr nemese tüye şalsa, ärqaysysy niet etui kerek. Biröwi tek et alu üşin qatysqan bolsa, eşqaysysynyñ qurbanı qabıldanbaydy [4].</p>

Hasan Amankul,

Şariat jäne fetwa bölimi basşısınıñ orınbasarı

• <p>[1] Buhari rivayatı.</p>

• <p>[2] Abu Daud, Tirmizi rivayat.</p>

• <p>[3] «Al-mufassal fil-fiqh al-hanafi», 217-bet.</p>

• <p>[4] «Fatawa Hindiyya», 5/351.</p>