QUSTY TORDA ASYRAUǴA BOLA MA?

Keıbir janýarlar men qustar jaratylysynan túsı, dawysy t.b. jaǵynan ásemdikke ıe. Ásemdikti, kórkemdikti kez kelgen jan jaqsy kóredi. Búl –shúkír etýdi talap etetin Alla Taǵalanyń nyǵmeti.

Alla Taǵala Qúran-da bylaı deıdi:

قُلْ مَنْ حَرَّمَ زِينَةَ اللهِ الَّتي أَخْرَجَ لِعِبَادِه وَالطَّيِّبَاتِ مِن الرِّزْقِ

« (Wa Paǵambar!) «Allanyń quldaryna shyǵarǵan áshekeıleri men rızıq-tardyń jaqsyların haram etip júregen kim?» dep aıt» [1] .

والْخَيْلَ والْبِغَالَ والْحَمِيرَ لِتَرْكَبُوهَا وَزِينَةً

«Ári jylqyny, qashyrlar men esekterdi minýleriń úshin hám ásemdik úshin (jaratty) » [2] .

Imam Qurtubi: «Ásemdik úshin paıdalanıp jatqan nárselerdiń barylyǵy mækruh emes. Tek shariatta tıyym salynǵan derek kelse nemese riýa [3] maqsatynda bolsa ǵana tıyym salynady» [4] , – deıdi.

Osy rette, jumhúr ǵalymdar (Hanafi, Máliki, Shafiǵi) qustardy qapasta asyraýǵa jáne onymen shariattyń aıasynan shyqpaı saýda jasaýǵa rúqsat bergen [5] .

Oǵan Paǵambarymyzdyń (oǵan Allanyń salaýaty men sálemi bolsyn):

«Wa, Ábu Umair! Nuǵair [6] ne istep júr» [7] , – degen hadisin dælil retinde alǵa tartady.

Ibn Hajar: «Búl hadis qapasta qus asyraýǵa rúqsat ekenin bildiridi» [8] , – deıdi.

Alai da torda qus baǵýǵa rúqsat etilý úshin tómen'degi mınaıdaı sharttar oryndalýy tiis:

• Maqtanshaqtyq, tákapparlyqtan aýlaq bolý;

• Qus asyraýy qulshylyqqa kedergi bolmaý;

• Oǵan jum'salatyn tamaqta ysyrashyldyqqa jol bermeý;

• Uaqytyly tamaǵyn berý. Sebebi Paǵambarymyz (oǵan Allanyń salaýaty men sálemi bolsyn):

  «Bir áıel mysqty qamap, oǵan eshńe ishkizip-jegizbeı, tipti, zherdegi jándikterdi jeýine mursha bermeı óltirgeni úshin azapqa dushar bolǵanyn jáne sol sebepti tozaqqa kirgenin» [9] , – baıandaǵan.

• Qusty asyraýy azaptaýǵa, zıýan berýge alyp barmauy qajet.

Sondyqtan joǵarydaǵy atalǵan sharttar negizinde torda qusty asyraýǵa rúqsat etiledi. Biraq jubynan aıyryp, qapasta jalǵyz qaldyrmaı, jyrtqysh quspen birge ustamaı asyraǵan jón.

Shariat jáne pátýa bólimi

[1] «Aǵraf» súresi, 32-aýat.

[2] «Nakhyl» súresi, 8-aýat.

[3] Alla rızalyǵy úshin emes, adamdar kórsin dep, maq'tanysh úshin oryndalatyn amal.

[4] Táfsiru ál-Qurtubi, 7/97.

[5] Khashiyatu Ibn Abidin, 6/401. Mawaǵhibu ál-Jálil, 3/222. Muǵni ál-mukhtaj, 4/208.

[6] Torgaı tári̇zdi qyzzyl túmsyqty kishi̇ktaı qus. Onı bulbul degender de bar.

[7] Bukhari, №5778. Muslim, №2150.

[8] Fátkhu ál-Bári, 10/586.

[9] Bukhari, №3295. Muslim, №2242.