Namaz uaqytyAlla Taǵala Qūranda:
«Ua, iman keltirgender! Ózderiñnen būryngylarga paryz etilgendey senderge de oraza ūstau paryz etildi. Bálkim, sol arqyly (asau nápisini tizgindep), kúná atawlydan saqtanyp, taqýalyqqa jeterseñder», – dep būiyrdy («Baqarа» súresi, 183-ayat).
Ramazan ayında oraza ūstau Islam dinindegi bes negizgi tireýdiń biri sanalady. Ibn Omar esimdi sahabadan (Alla oǵan razy bolsyn) riuaýat etilgen hadiste Alla elshisi (oǵan Allanyń salaýaty men sálemi bolsyn):
«Islam bes nárse ústine qūrylǵan. Olar: «Lá iláha illálláhu uá ánná Mukhammadán rasululláhi» sózi, namazdy tolyq oqý, zeket berý, qajylyqqa barý, Ramazan ayında oraza tūtý» , – degen (Bukhari, Muslim).
Ramazan ayında oraza ūstau – deni saw, muqim (jerlikti), aqyl iesi jáne baligat jasyna tolǵan árbir mūslımanga paryz. Orazaga niet etý, orazany buzatyń isterden saqtaný, áiel adamdardyń haiz jáne nifastan taza bolýy – orazanyń dūrys oryndalý sharttary.
Ramazan orazasyn ūstaǵan adam mūslımandyq mindetin oryndaǵan bolady jáne aqirette Alla Taǵala tarapynan úlken marapattarga, uáde etilgen nyǵmetterge jetedi. Oný óteýge shaması kele oturyp, istemegen adam kúná artady, aqirette azapqa úshiraidy.
Ábu Hūrairadan riuaýat etilgen hadiste Paǵambarymyz (oǵan Allanyń salaýaty men sálemi bolsyn):
«Kim de kim sebepsiz jáne aurymay tūrıp Ramazannyń bir kúnin oraza tūtpay ótkizse, onyn qazasy ómir boiy tūtqan orazasy da tolyqtyra almaydy» , – degen (Nasái).
Aýru, jolaýshy, haiz jáne nifas, sonymen qatar oraza tūtý ózine nemese balasyna ziyán beretin júkti áiel men emizetin ana keiin qazasyń ūstaydi.
Shariǵatymyzda eki toptagy adamlarga oraza ūstamawǵa, onyn ornynda Ramazannyń árbir kúnine pidia berýge rūqsat beriledi:
Kárilik sebebinen oraza ūstaýǵa múldem jaramaityn, kúnden-kúnge quaty álsirep bara jatqan jasy úlken qariyalar.
Sózylmaly auryǵa shaldyǵyp, ádette túzeýden úmitin úzgen jáne oraza ūstaý olardyń densawlyǵyna orasan kúptik ziyán jetkizýi múmkin bolǵan nauqastar.
Osy eki jaǵdaıǵa túspеген mūslıman adamnyń Ramazan orazasyn tárk etýi jáne onyn ornynda pidia berýi múldem múmkin emes. Orazа tūtý sebebimen jumysta nemese oqýda sáldi qiynshylyq kóru shariǵi úzirge jatpaidy.
Khasan AMANQUL,
«Mūnara» gazetі, №6, 2022 jyl
Būl mazmūn jasandy intellekt kömegımen daiyndalyp, redaktor teksergen.