Namaz uaqytyJazğı waqıtta tünniñ qısqa bolu sebevinden oraza ustaytın adamlarga säresine erterek turuğa tura keledi. Al kündiz jumıs istep nemese oqıp, tünde hatım Qur'anğa qatısatındar keyde şarşap säresine tura almay jatadı. Osınday jağdayda da İslam dini parız sanalatın orazanı qaldırmauıdı buyıradı.
Ramazan ayında säresine uyiqtap qalğan adam oyanıp, az bolsa da, birer närse jep-işip, orazanı niet etemin dese, nieti de, sol küni ustaytın orazası da durıs bolmaydı. Ramazan ayında säresine uyiqtap qalğan adam oyanda orazanı buzatın, yağni jep-işu, jınıstıq qatınas sekildi isterdi toqtatıp, osı kündiñ orazasın tutudı niet etedi. Tal tüske deyin niet etuge boladı.
Säläma esimdi sahabadan (Alla oğan razı bolsın) riwayat etilgen hadiste Payğambarımız (oğan Allanıñ salauatı men sälemi bolsın) Asläm taypasınan bir kisiğe bılay buyırdı: «Adamdarğa jariyala, kim de kim bügün tamaq işken bolsa, kündiñ qalğan böliginde jemesin. Kim de kim eşnärse jeme-gen bolsa, oraza tutsın. Öytkeni bügün – Ashura küni» (Buhari, Müslim). Bul hadiste Ramazan orazası Ashura künine qiyas etilgen (salıstırıp qaralğan). Sebebi İslamnıñ alğaşqı waqıtında Ashura orazası parız bolğan edi (Iğlaus-sünän).
Imam Tahaui: «Bul hadiste belgili bir küni oraza tutuı qajet adam tünde niet etpegen bolsa, onıñ kündiz niet etui durıs ekenine dälil bar», – degen. Sonday-aq tañ atqannan keyin orazanı buzatın ister jasalmasa, onıñ zaualğa (kün auğanğa) deyin niet etui durıs bolıp esepteledi. Eger tañ atqannan keyin ädeyi nemese umıtyp tamaq, su işse nemese jınıstıq qatınas jasasa, bundan keyin onıñ sol küngi orazaga niet etui durıs bolmaydı (Fätäua Hindia, Şarh Tahaui).
Demeq Ramazan ayında säresine uyiqtap qalğan adam oyangan kezde eşnärse jemei, işpei oraza ustaudı niet etip, äri qaray orazasın ustauı mindet boladı.
Daiyndağan Hasan AMANQUL,
«Münara» gazetı, №6, 2022 jıl
Būl mazmūn jasandy intellekt kömegımen daiyndalyp, redaktor teksergen.