Soñğy otyrysty jasağannan keiın sälem bermei namazdan şyqqan adamnyñ namazy dūrys pa?

İmam Äbu Hanifa boiynşa, namaz oqyğan adam namazdyñ soñynda öz erkımen jäne qalauymen jasağan bır ıs arqyly namazdan şyğuy kerek. İmam Äbu İusuf pen Mūhammedtıñ pıkırınşe, täşähhud mölşerın (tahiiatty oqityndai) otyryp, namazdyñ negızgı rükınderı oryndalğan bolyp esepteledı. Eger sälem bermese nemese öz erkımen namazğa qaişy äreket jasamasa da, būl adamnyñ namazy dūrys sanalady, bıraq uäjıp amal oryndalmağan bolady.

Būl pıkır aiyrmaşylyğy keibır fiqhi nätijelerge äkeledı. İağni, bır adam qa'dä-i ahirede (namazdağy soñğy otyrysta) täşähhud mölşerı otyrğannan keiın öz erkımen namazğa sai kelmeitın bır ıs jasasa, mysaly, özıne berılgen sälemge jauap beru, tüşkırgenge «köp jasa» nemese «iarhamukallah» dep aitu siiaqty söilesse ne bolmasa tūryp ketse, atalğan üş imamnyñ pıkırınşe de onyñ namazy dūrys bolady. (Märğinani, äl-Hidaia, 1/60-61; Zäiläi, Täbiin, 1/104; Bilmen, Ilmihal, 118) Bıraq täşähhud mölşerı otyrğannan keiın, öz erkınen tys sebeppen namazy būzylsa, İmam Äbu İusuf pen Mūhammed boiynşa būl adamnyñ namazy dūrys, al İmam Äbu Hanifa boiynşa dūrys emes. Sondai-aq, soñğy otyrysta täşähhud mölşerı otyrğannan keiın älı öz erkımen namazdan şyqpai tūryp namaz uaqyty şyğyp ketse, būl adamnyñ namazy İmam Äbu İusuf pen İmam Mūhammed boiynşa dūrys, al İmam Äbu Hanifa boiynşa fasid (būzylğan) bolady. (Kasani, Beda’i, 1/127; İbn äl-Humam, Fäthu-l-kadir, 1/386)

Derekköz: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu