SULYQPEN DÄRET ALUĞA BOLA MA?

Alla Tağala Qur'anda:

«Ua, iman keltirgender! Namazğa turar aldında betteriñdi jäne qoldarıñdı şıñtaqqa deyin juıñdar. Bastarıña məsih tartıñdar. Ayaqtarıñdı da tobyqqa deyin juıñdar», – dep buyrdı («Mäida» süresi, 6-ayat).

Demek därettiñ paryzdarı – üş ağzanı (betin, eki qolı men eki ayağın) juyu jäne basına məsih tartu. Qolın juğanda şıñtağın qosa juadı, ayağın juğanda tobyğın qosa juadı (Hidaya, 1/287).

Däret alğanda juılatın ağzalarına su tiyu (ağu) şart. Däret suı deneden bölініp, tamşı sekildi aqpasa, däret durıs bolıp esepteylmeydi. Sondıqtan qıstıñ kezinde qarmen däret alğanda qardıñ suı deneden bölініp, keminde eki nemese odan köp mölşerde tamşılap ağuı tiis. Bolmasa, alğan däreti durıs bolmaydı delingen. Alayda Imam Äbu Yusuftıñ közqarası boyınşa sudıñ deneden bölініp tamşılap tüsui şart emes (Fätaüa Hindia, 1/53).

Hanafi mäzhabınıñ fiqh jäne pätua kitaplarında «tyrnağı uzın bolıp, sausaqınıñ uşın japsa, tyrnaqtıñ astına su jetkizu mindet», «sausağına tağılğan jüziği tar bolsa, däret alğanda onı qimıldatu nemese şeshu qajet», «därette nemese ğusılda juılatın ağzaga lay nemese qamır jabısqan bolsa, onıñ tübine su jetkizu uäjip» degen pätualar aytılğan (Fätaüa Tatarkhania, 1/41). Sondıqtan däret alğanda mindetti türde denege su quyılu kerek.

Astı däretke qagaz qoldanu turalı Mısır müftii doktor Şauqi Ğalläm:

«Däretkhana qagazı ädette su, siya, süyıq may sekildi ağatın zattardı soru, sürtu, keptiru jäne tazalau üşin qoldanıladı. Ol fiqh ğalımdarı aytqan astı däretke paydalanatın şüberek, teri nemese maqtağa uqsaydı. Kesekke qiyas ete (salıstıra) otırıp, şariat däretkhana qagazı sekildi arnayı qagazdardı astı däretke qoldanuğa ruqsat beredi. Ötken zamanda kesek qalay keñ qoldanılğan bolsa, däretkhana qagazı osı zamanda solay keñ qoldanısqa ie», – dep tüsindirip ötedi («Dar ul-ifta äl-misriya» saytınan).

Süyek, tezek, şını sekildi zattarmen astı däret alu – mäkrüh (Fätaüa Hindia, 1/105).

Sondıqtan dymqıl sulyq (vlajnıe salfetki) däret aluğa jaramaydı, al astı däretke qoldanu mäkrüh bolıp sanaladı.

Däyındağan Hasan AMANQUL