Şūlyqtyñ üstıne mäsıh tartu rūqsat pa?

İslam ğalymdary däret alu kezınde aiaqqa kiıletın terıden jäne soğan ūqsas qatty ärı tözımdı materialdardan jasalğan mäsılerdıñ üstıne mäsıh tartudyñ, Paiğambardyñ (s.a.s.) sünnetımen bekıtılgenı jönınde (Buhari, Vudu’, 35, 48 [182, 202]; Muslim, Taharat, 72-73 [272-273]) bırauyzdan kelısken. Alaida şūlyqtyñ üstıne mäsıh tartu mäselesınde pıkır aiyrmaşylyqtary bar. Būl kelıspeuşılık, eñ aldymen, Alla Elşısınıñ (s.a.s.) şūlyq pen aiaq kiımnıñ üstıne mäsıh tartqany turaly jetken riuaiattardyñ senımdılıgıne qatysty közqarastardyñ ärtürlılıgınen tuyndaidy. Sondai-aq, Paiğambardyñ (s.a.s.) mäsıh tartqan şūlyqtarynyñ sipaty jönınde de türlı pıkırler aitylğan. (İbn Ruşd, Bidaiatu-l-müjtahid, 1/25-27)

Hanafi mäzhaby boiynşa qabyldanğan pıkırge säikes, myna şarttarğa sai keletın şūlyqtyñ üstıne mäsıh tartu rūqsat etıledı:

a) Aiaqqa kiılgen küide qalypty jürıspen şamamen 5 km (eñ az bır farsah) nemese odan da köp jüruge tözımdı boluy,

b) Aiaqqa kigende bausyz-aq tūra alatyndai berık ärı qalyñ boluy,

c) Aiaqty asyq süiekterımen qosa jauyp tūruy,

d) Sudy sıñırıp, bırden aiaqqa su ötkızbeitın boluy,

e) Işın körsetpeitındei qalyñ boluy qajet.

f) Mäsınıñ ärqaisysynda – aiaqtyñ kışkene sausağynyñ enımen – üş sausaqtai tesık, jyrtyq nemese sögıs bolmauy kerek. (Merğinani, äl-Hidaia, 1/32; Mehmet Zihni, Nimet-i İslam, 132, 133)

Derekköz: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu